YOUR DENTAL BLOG

Γιατί η οδοντιατρική γνώση χαρίζεται απλόχερα!



Η Οδοντική Υπερευαισθησία αποτελεί ένα φαινόμενο κατά το οποίο προκαλείται έντονος και διαπεραστικός πόνος σε ένα ή περισσότερα δόντια του στόματος μας μετά την επίδραση και την επαφή ενός ψυχρού, θερμού ή γλυκού ερεθίσματος με αυτά. Πολλές φορές μάλιστα, σε πιο σοβαρές καταστάσεις, είναι σύνηθες να εκδηλώνεται πόνος ακόμα και με την εισπνοή κρύου αέρα από το στόμα.

Η ευαισθησία στην περιοχή του αυχένα του δοντιού, στα όρια δηλαδή των ούλων, εκεί όπου συναντώνται η μύλη του δοντιού με την ρίζα, ονομάζεται Αυχενική Ευαισθησία.

Η κυριότερη αιτία της οδοντικής υπερευαισθησίας βρίσκεται στην έκθεση της οδοντίνης σε εξωτερικά ερεθίσματα. Η οδοντίνη αποτελεί ένα σκληρό στρώμα οδοντικού ιστού που περιβάλλει τον πολφό, βρισκόμενη ανάμεσα σε αυτόν και την αδαμαντίνη. Ιστολογικά, η οδοντίνη χαρακτηρίζεται από ένα δίκτυο μικροσωληνίσκων που εκτείνονται από τον οδοντικό πολφό ως την αδαμαντίνη. Στο εσωτερικό αυτών των οδοντοσωληναρίων υπάρχει υγρό και νευρικές απολήξεις του πολφού και όταν, για τον οποιοδήποτε λόγο, χαθεί το εξωτερικό προστατευτικό στρώμα του σμάλτου, η οδοντίνη και τα οδοντινικά σωληνάρια με το περιεχόμενό τους βρίσκονται εκτεθειμένα στο εξωτερικό περιβάλλον και τα ερεθίσματα του.
Πολλές θεωρίες έχουν προσπαθήσει να ερμηνεύσουν την εκδήλωση πόνου στα εκτεθειμένα δόντια, με την πλέον αποδεκτή να κάνει λόγο για τις ωσμωτικές κινήσεις του υγρού των οδοντοσωληναρίων κατά την μεταβολής της θερμοκρασίας του εξωτερικού περιβάλλοντος (θερμό/ψυχρό) ή την επαφή με όξινο/γλυκό ερέθισμα. Οι κινήσεις αυτές δημιουργούν τάσεις στις απολήξεις των νεύρων, γεγονός που μεταφράζεται ως μήνυμα πόνου προς το κεντρικό νευρικό σύστημα μας.

Οι πιο συχνές αιτίες οδοντικής υπερευαισθησίας θεωρούνται οι εξής:
Αποτριβή του δοντιού λόγω λανθασμένου τρόπου βουρτσίσματος (υπερβολική δύναμη ή χρήση πολύ σκληρής οδοντόβουρτσας, σε συνδυασμό με έντονες οριζόντιες κινήσεις) που οδηγεί σε υφίζηση των ούλων και έκθεση της οδοντίνης των ριζών.
Η ουλική υφίζηση και η περιοδοντίτιδα οδηγούν σταδιακά σε έκθεση των ριζών και αποκάλυψη τμημάτων του δοντιού όπου η οδοντίνη καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα οστείνης, η οποία ωστόσο φθείρεται εύκολα.
Βρυγμός (σφίξιμο και τρίξιμο των δοντιών) που οδηγούν σε σημαντική φθορά της αδαμαντίνης
Διαβρώσεις των δοντιών εξαιτίας μιας διατροφής με όξινο PH και από χημικούς παράγοντες.
Τερηδονικές βλάβες που παραδοσιακά αποδομούν την αδαμαντίνη και σταδιακά φθάνουν μέχρι την οδοντίνη, εκθέτοντας την πλέον στο εξωτερικό στοματικό περιβάλλον.
Ράγισμα  (Crack) ή σπάσιμο κάποιου δοντιού το οποίο φθάνει μέχρι την δομή της οδοντίνης και επιτρέπει την μετάδοση εξωτερικών ερεθισμάτων στις νευρικές απολήξεις των οδοντοσωληναρίων.
Λεύκανση δοντιών, καθώς η συχνή και αλόγιστη χρήση λευκαντικών παραγόντων χωρίς την καθοδήγηση του οδοντιάτρου μπορεί να οδηγήσει σε μηχανικές αποτριβές και χημικές διαβρώσεις των δοντιών.

Για την αποφυγή του ενοχλητικού φαινομένου των ευαίσθητων δοντιών συνίσταται:
Η διατήρηση της καλής στοματικής υγιεινής για την πρόληψη των τερηδονικών βλαβών και της ουλικής υφίζησης.
Η χρήση μαλακής οδοντόβουρτσας και ένας ορθός τρόπος βουρτσίσματος, χωρίς έντονες οριζόντιες κινήσεις.
Η αποφυγή κατανάλωσης όξινων τροφών και ποτών όπως είναι π.χ. τα αναψυκτικά για την μείωση του κινδύνου οδοντικών διαβρώσεων. Είναι σημαντικό να μην βουρτσίζετε αμέσως τα δόντια μετά την κατανάλωση ανάλογων προϊόντων γιατί προκαλείται μεγαλύτερη απώλεια μεταλλικών αλάτων από την αδαμαντίνη αλλά να περιμένετε λίγη ώρα ούτως ώστε να αποκατασταθεί το PH του στόματος.
Ιδιαίτερη προσοχή στην λεύκανση δοντιών, καθώς πρέπει να αποφεύγεται η χρήση λευκαντικών οδοντόκρεμων με υψηλό δείκτη αποτριβής για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν επιθυμείτε χημική λεύκανση στο οδοντιατρείο, συμβουλευτείτε πρωτίστως τον οδοντίατρό σας.

Καθώς η αδαμαντίνη έχει καταστραφεί και η οδοντίνη έχει αποκαλυφθεί, η βλάβη πλέον δεν είναι αναστρέψιμη και δεν υπάρχει δυστυχώς κάποιος φυσικός τρόπος θεραπείας. Ωστόσο, η οδοντική ευαισθησία μπορεί να θεραπευτεί μέσω των προσθετικών αποκαταστάσεων των προβληματικών δοντιών ή ακόμα και με μέσα ανακούφισης των συμπτωμάτων και εξουδετέρωσης του πόνου.
Ο πιο απλός τρόπος αντιμετώπισης είναι η χρήση ειδικών οδοντόκρεμων κατά της οδοντικής ευαισθησίας. Η εξουδετέρωση του πόνου που προκαλείται λαμβάνει χώρα είτε μέσω της παρεμπόδισης του ερεθίσματος του πόνου προς το κεντρικό νευρικό σύστημα μέσω συστατικών όπως είναι το νιτρικό κάλιο είτε “σφραγίζοντας” τα οδοντινικά σωληνάρια με ουσίες όπως το χλωριούχο στρόντιο.
Άλλος συχνός τρόπος αντιμετώπισης της ευαισθησίας των δοντιών θεωρείται η φθορίωση με σκευάσματα υψηλής συγκέντρωσης φθορίου. Η εναπόθεση φθοριοαπατίτη στην επιφάνεια της εκτεθειμένης οδοντίνης και το κλείσιμο των οδοντινικών σωληναρίων γίνεται με ειδικά gel ή βερνίκια φθορίου στον χώρο του οδοντιατρείου.
Κατά την περίπτωση που η βλάβη της οδοντινικής έκθεσης είναι εκτενής, χρησιμοποιούνται σύνθετες ρητίνες για την κάλυψη και το κλείσιμο των πόρων της οδοντίνης, εμποδίζοντας την επικοινωνία των νευρικών απολήξεων με το εξωτερικό στοματικό περιβάλλον και αποκαθιστώντας παράλληλα την απώλεια οδοντικής ουσίας. Όταν τα επίπεδα τερηδονισμού ή βρυγμού είναι υψηλά, η σημαντική απώλεια οδοντικής ουσίας μπορεί να γίνει μέσω μιας προσθετικής εργασίας όπως είναι οι στεφάνες.



Με τον όρο βρυγμό (ή βρουξισμό) ονομάζουμε την ακούσια και μη ελεγχόμενη κίνηση της κάτω γνάθου η οποία οδηγεί στην συνεχή πίεση και επαφή μεταξύ των δοντιών των δύο γνάθων και εκφράζεται από το σφίξιμο και το τρίξιμο των δοντιών. Αυτή η παραλειτουργική συνήθεια λαμβάνει χώρα τόσο ασυναίσθητα κατά την διάρκεια του ύπνου (νυχτερινός βρουξισμός) όσο και κατά την διάρκεια της ημέρας όταν ένα άτομο βρεθεί σε κατάσταση πίεσης και άγχους.

Αποτελεί ένα πρόβλημα που απασχολεί ένα αξιόλογο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού ανεξαρτήτως ηλικίας. Ωστόσο οι περισσότεροι ασθενείς δεν το αντιλαμβάνονται μέχρι την εκδήλωση των πρώτων βλαβών και την διάγνωση του οδοντιάτρου. Μάλιστα, παρατηρείται ότι οι ασθενείς με βρυγμό και ιδιαίτερα τα παιδιά εμφανίζουν παρεμφερείς συνήθειες όπως το δάγκωμα αντικειμένων (μολύβια, στυλό) ή ακόμα και των νυχιών τους.

Κατά το σφίξιμο των δοντιών, ο ασθενής δαγκώνει συνεχώς και με μεγάλη ένταση, με τα άνω και κάτω δόντια να βρίσκονται σε πίεση μεταξύ τους, κυρίως στην οπίσθια περιοχή. Αν και θεωρείται φυσιολογικό να σφίγγουμε περιστασιακά τα δόντια μας σε καθημερινές περιπτώσεις όπως οι στιγμές μυϊκής έντασης, εντούτοις το σφίξιμο αυτό χαρακτηρίζεται παθολογικό τόσο όταν γίνεται πλέον συνήθεια και λαμβάνει χώρα ακόμα και σε στιγμές χαλάρωσης όσο και όταν συμβαίνει κατά την διάρκεια του ύπνου, όπου η δύναμη τους σφιξίματος είναι αρκετά ισχυρότερη.

Οι επιπτώσεις του σφιξίματος των δοντιών με την ασκούμενη πίεση δεν είναι εμφανείς μόνο στα δόντια αλλά και στα οστά της γνάθου, το περιοδόντιο και τις μυϊκές ομάδες του προσώπου. Δεν είναι λίγες οι φορές που η εν λόγω κατάσταση μπορεί να οδηγήσει στο λεγόμενο «Κροταφογναθικό Σύνδρομο», μια πάθηση των αρθρώσεων που συνδέουν την κάτω γνάθο με το κρανίο και εκδηλώνεται με μυϊκό άλγος, έντονους πόνους στο σαγόνι, τα δόντια και τα αυτία, συχνούς πονοκεφάλους και μούδιασμα στην περιοχή του προσώπου.

Κατά το τρίξιμο των δοντιών, ο ασθενής τρίβει με οριζόντιες κινήσεις τα δόντια της άνω γνάθου με αυτά της κάτω. Απόρροια του φαινομένου αυτού είναι η έντονη αποτριβή των δοντιών και η εκτεταμένη καταστροφή των μασητικών επιφανειών του σμάλτου, κυρίως στην πρόσθια περιοχή. Ομοίως με το σφίξιμο των δοντιών, το τρίξιμο είναι ιδιαίτερα καταστροφικό σε μόνιμη βάση, προκαλώντας δυνητικά και σημαντικές βλάβες σε άλλους ιστούς του στόματος.

Ποιές είναι οι αιτίες εμφάνισης του Βρυγμού;
Αν και οι ακριβείς λόγοι για τους οποίους εμφανίζεται η υποσυνείδητη συνήθεια του βρυγμού δεν είναι πλήρως εξακριβωμένοι, η πλειοψηφία των ειδικών συνδέουν την εν λόγω πάθηση με το αυξημένο άγχος και την ψυχολογική πίεση.

Παράγοντες της σημερινής καθημερινότητας και των απαιτήσεων που αυτή επιβάλλει στους ενήλικες όπως η συναισθηματική πίεση, το αυξημένο άγχος, ο καταπιεσμένος θυμός όπως επίσης και μια προσωπικότητα με υπερδραστήριο και ανταγωνιστικό χαρακτήρα μπορούν να συνοδευτούν με την εκδήλωση σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών. Από την άλλη πλευρά, ποικίλοι τραυματισμοί της κεφαλής ή της σιαγόνας, ορισμένες δυσλειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος όπως οι ασθένεις Huntington και Parkinson, καταχρήσεις αλκόολ και καφεϊνης και αρκετές παρενέργεις φαρμακευτικών σκευασμάτων είναι σε θέση να προκαλέσουν την εμφάνιση βρυγμού.

Αρκετά συνηθισμένη είναι η εμφάνιση βρυγμού και στα παιδία, ιδιαίτερα του νυχτερινού καθώς συνδέεται με την περίοδο ανάπτυξης των σιαγόνων και των οδόντων και οφείλεται είτε στην κακή συγκλεισιακή σχέση των δοντιών, νεογιλών και μόνιμων είτε ομοίως με τους ενήλικες σε στρεσογόνους καθημερινούς παράγοντες.

Ποια είναι τα βασικότερα συμπτώματα του Βρυγμού; 
Ανάλογα με την σοβαρότητα του προβλήματος του βρυγμού, τα συμπτώματα του σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών μπορούν να κυμαίνονται από μικροενοχλήσεις μέχρι και καταστροφικές βλάβες της δομής των δοντιών. Σπουδαίο ρόλο φυσικά διαδραματίζει η έγκαιρη διάγνωση του φαινομένου, η πρόληψη και η αποφυγή περαιτέρω οδοντικών και λοιπών προβλημάτων.

Τα κυριότερα συμπτώματα του βρυγμού ως αποτέλεσμα του σφιξίματος και του τριξίματος των δοντιών μπορούν να χαρακτηριστούν τα κάτωθι:

1) Οδοντική φθορά – Αποτριβές
Το παρατεταμένο τρίξιμο των δοντιών οδηγεί σε αποτριβή της αδαμαντίνης και σταδιακή απώλεια οδοντικού ιστού από τις μασητικές επιφάνειες των δοντιών. Τα συνηθέστερα δόντια με αποτριβές είναι οι τομείς και οι κυνόδοντες, αν και σε προχωρημένες περιπτώσεις επηρεάζεται και η οπίσθια ζώνη. Βασικά κλινικά χαρακτηριστικά είναι η επίπεδη και λεία επιφάνεια της κοπτικής-μασητικής επιφάνειας όπως και η πλήρης ευθυγράμμιση των επιφανειών αυτών, με τα δόντια να μοιάζουν ότι βρίσκονται όλα στο ίδιο ύψος. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η συνεχής απώλεια οδοντικής ουσίας λόγω φθοράς μειώνει αρκετά χιλιοστά το ύψος των δοντιών, με αποτέλεσμα να μειώνεται και η απόσταση μεταξύ των γνάθων, δίνοντας την εντύπωση ενός συρρικνωμένου, γερασμένου προσώπου. Εκτός από τις άμεσες μορφολογικές βλάβες όμως, οι αποτριβές αυτές κάνουν τα δόντια και πιο επιρρεπή στην προσβολή από τερηδόνα και την εκδήλωση πιθανών καταγμάτων.

2) Συχνά κατάγματα δοντιών ή/και σφραγισμάτων
Οι μεγάλες πιέσεις που δέχονται τα δόντια λόγω του εκτενούς σφιξίματος είναι πιθανό να οδηγήσουν στην εμφάνιση μικρορωγμών και καταγμάτων τα οποία αρκετές φορές μπορούν να επηρεάσουν την ζωτικότητα του οδοντικού πολφού ενώ σε υπάρχουσες παλιές αποκαταστάσεις, είναι αρκετά πιθανό το σενάριο του σπασίματος και της αποκόλλησης τους.

3) Υπερυαισθησία των δοντιών
Λόγω της αποκάλυψης και της έκθεσης της οδοντίνης ύστερα από την φθορά της αδαμαντίνης, παρατηρείται μια ευαισθησία πιο έντονη στα θερμικά ερεθίσματα όπως είναι το κρύο ή το ζεστό.

4) Κινητικότητα των δοντιών
Οι συνεχείς οριζόντιες παλινδρομικές κινήσεις του τριξίματος των δοντιών οδηγούν σταδιακά σε φθορά και απώλεια του οστού γύρω από τα δόντια, τα οποία χάνουν πλέον στην στήριξή τους.

5) Δάγκωμα γλώσσας και της εσωτερικής πλευράς της παρειάς (μάγουλο)
Αποτελεί ένα… σύνηθες ατύχημα κατά την τριβή των οδοντικών επιφανειών με τον ερεθισμό των μαλακών ιστών κατά μήκος των γομφίων να υποδεικνύει την εμφάνιση του νυχτερινού κυρίως βρυγμού.

6) Ενοχλητικοί ήχοι κατά τον ύπνο
Τόσο για τον ίδιο τον ασθενή που κοιμάται όσο και για τον περίγυρο του, ο ήχος του τριξίματος των δοντιών αποτελεί έναν ανατριχιαστικό θόρυβο και μια αρνητική εμπειρία. Όμως θεωρείται το πιο διαδεδομένο μέσο αναγνώρισης του προβλήματος και της επίσκεψης εν τέλει στο οδοντιατρείο!

Πως θεραπεύεται ο Βρυγμος; Τί είναι το «μασελάκι»;
Αδιαμφισβήτητα, η υπαιτιότητα της εμφάνισης του βρυγμού μπορεί να αναζητηθεί όχι τόσο στους κλάδους της οδοντιατρικής επιστήμης όσο σε αυτόν της ψυχολογίας. Εξάλλου, όπως προ είπαμε, το καθημερινό στρες χαρακτηρίζεται ως ο συχνότερος παράγοντας για την εκδήλωση του φαινομένου αυτού. Η μείωση πρωτίστως του άγχους και δευτερευόντως του σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών μπορεί να επιτευχθεί με ψυχολογική υποστήριξη, τις ανάλογες τεχνικές χαλάρωσης όπως επίσης και την καθημερινή άσκηση και εκτόνωση.
Όσον αφορά την οδοντιατρική, για την αντιμετώπιση του βρυγμού, οι οδοντίατροι συνιστούν την χρήση ενός «νάρθηκα βρυγμού». Πρόκειται για ελαστικό μασελάκι που εφαρμόζεται στα δόντια κατά την διάρκεια του ύπνου ούτως ώστε να προστατευθούν από το ασυναίσθητο τρίξιμο και σφίξιμο. Καθώς φοράει ο ασθενής τον νάρθηκα, οι ακούσιες αυτές κινήσεις γίνονται πάνω στην ελαστική επιφάνεια του νάρθηκα και τα δόντια προστατεύονται από την αποτριβή.
Κύριος ρόλος ενός νάρθηκα βρυγμού βεβαίως δεν είναι μόνο η προστασία των δοντιών από την φθορά αλλά και η σταδιακή μείωση και εξάλειψη της συνήθειας του βρυγμού. Είναι απαραίτητο για αυτό να φοριούνται ανελλιπώς κάθε βράδυ, αν και τα πρώτα εικοσιτετράωρα ο ασθενής εκφράζει μια μικρή δυσφορία, μέχρι φυσικά να συνηθίσει την ύπαρξη του νάρθηκα στο στόμα του. Κατασκευάζονται συνήθως από διάφανη ακρυλική ρητίνη ή σιλικόνη και είναι πλήρως εξατομικευμένοι, σύμφωνα δηλαδή με το σχήμα του τόξου των δοντιών του κάθε ασθενή.
Στην περίπτωση που η εμφάνιση του βρυγμού συσχετίζεται με έντονες ορθοδοντικές ανωμαλίες, συστήνεται σε πρώτη φάση η αντίστοιχη ορθοδοντική θεραπεία και έπειτα η συντηρητική αντιμετώπιση με εξατομικευμένο νάρθηκα.


(Νάρθηκας βρυγμού στο Οδοντιατρέιο μας)

 

 





Copyright LeoDent 2019. All rights reserved.