YOUR DENTAL BLOG

Γιατί η οδοντιατρική γνώση χαρίζεται απλόχερα!



Η Οδοντική Υπερευαισθησία αποτελεί ένα φαινόμενο κατά το οποίο προκαλείται έντονος και διαπεραστικός πόνος σε ένα ή περισσότερα δόντια του στόματος μας μετά την επίδραση και την επαφή ενός ψυχρού, θερμού ή γλυκού ερεθίσματος με αυτά. Πολλές φορές μάλιστα, σε πιο σοβαρές καταστάσεις, είναι σύνηθες να εκδηλώνεται πόνος ακόμα και με την εισπνοή κρύου αέρα από το στόμα.

Η ευαισθησία στην περιοχή του αυχένα του δοντιού, στα όρια δηλαδή των ούλων, εκεί όπου συναντώνται η μύλη του δοντιού με την ρίζα, ονομάζεται Αυχενική Ευαισθησία.

Η κυριότερη αιτία της οδοντικής υπερευαισθησίας βρίσκεται στην έκθεση της οδοντίνης σε εξωτερικά ερεθίσματα. Η οδοντίνη αποτελεί ένα σκληρό στρώμα οδοντικού ιστού που περιβάλλει τον πολφό, βρισκόμενη ανάμεσα σε αυτόν και την αδαμαντίνη. Ιστολογικά, η οδοντίνη χαρακτηρίζεται από ένα δίκτυο μικροσωληνίσκων που εκτείνονται από τον οδοντικό πολφό ως την αδαμαντίνη. Στο εσωτερικό αυτών των οδοντοσωληναρίων υπάρχει υγρό και νευρικές απολήξεις του πολφού και όταν, για τον οποιοδήποτε λόγο, χαθεί το εξωτερικό προστατευτικό στρώμα του σμάλτου, η οδοντίνη και τα οδοντινικά σωληνάρια με το περιεχόμενό τους βρίσκονται εκτεθειμένα στο εξωτερικό περιβάλλον και τα ερεθίσματα του.
Πολλές θεωρίες έχουν προσπαθήσει να ερμηνεύσουν την εκδήλωση πόνου στα εκτεθειμένα δόντια, με την πλέον αποδεκτή να κάνει λόγο για τις ωσμωτικές κινήσεις του υγρού των οδοντοσωληναρίων κατά την μεταβολής της θερμοκρασίας του εξωτερικού περιβάλλοντος (θερμό/ψυχρό) ή την επαφή με όξινο/γλυκό ερέθισμα. Οι κινήσεις αυτές δημιουργούν τάσεις στις απολήξεις των νεύρων, γεγονός που μεταφράζεται ως μήνυμα πόνου προς το κεντρικό νευρικό σύστημα μας.

Οι πιο συχνές αιτίες οδοντικής υπερευαισθησίας θεωρούνται οι εξής:
Αποτριβή του δοντιού λόγω λανθασμένου τρόπου βουρτσίσματος (υπερβολική δύναμη ή χρήση πολύ σκληρής οδοντόβουρτσας, σε συνδυασμό με έντονες οριζόντιες κινήσεις) που οδηγεί σε υφίζηση των ούλων και έκθεση της οδοντίνης των ριζών.
Η ουλική υφίζηση και η περιοδοντίτιδα οδηγούν σταδιακά σε έκθεση των ριζών και αποκάλυψη τμημάτων του δοντιού όπου η οδοντίνη καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα οστείνης, η οποία ωστόσο φθείρεται εύκολα.
Βρυγμός (σφίξιμο και τρίξιμο των δοντιών) που οδηγούν σε σημαντική φθορά της αδαμαντίνης
Διαβρώσεις των δοντιών εξαιτίας μιας διατροφής με όξινο PH και από χημικούς παράγοντες.
Τερηδονικές βλάβες που παραδοσιακά αποδομούν την αδαμαντίνη και σταδιακά φθάνουν μέχρι την οδοντίνη, εκθέτοντας την πλέον στο εξωτερικό στοματικό περιβάλλον.
Ράγισμα  (Crack) ή σπάσιμο κάποιου δοντιού το οποίο φθάνει μέχρι την δομή της οδοντίνης και επιτρέπει την μετάδοση εξωτερικών ερεθισμάτων στις νευρικές απολήξεις των οδοντοσωληναρίων.
Λεύκανση δοντιών, καθώς η συχνή και αλόγιστη χρήση λευκαντικών παραγόντων χωρίς την καθοδήγηση του οδοντιάτρου μπορεί να οδηγήσει σε μηχανικές αποτριβές και χημικές διαβρώσεις των δοντιών.

Για την αποφυγή του ενοχλητικού φαινομένου των ευαίσθητων δοντιών συνίσταται:
Η διατήρηση της καλής στοματικής υγιεινής για την πρόληψη των τερηδονικών βλαβών και της ουλικής υφίζησης.
Η χρήση μαλακής οδοντόβουρτσας και ένας ορθός τρόπος βουρτσίσματος, χωρίς έντονες οριζόντιες κινήσεις.
Η αποφυγή κατανάλωσης όξινων τροφών και ποτών όπως είναι π.χ. τα αναψυκτικά για την μείωση του κινδύνου οδοντικών διαβρώσεων. Είναι σημαντικό να μην βουρτσίζετε αμέσως τα δόντια μετά την κατανάλωση ανάλογων προϊόντων γιατί προκαλείται μεγαλύτερη απώλεια μεταλλικών αλάτων από την αδαμαντίνη αλλά να περιμένετε λίγη ώρα ούτως ώστε να αποκατασταθεί το PH του στόματος.
Ιδιαίτερη προσοχή στην λεύκανση δοντιών, καθώς πρέπει να αποφεύγεται η χρήση λευκαντικών οδοντόκρεμων με υψηλό δείκτη αποτριβής για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν επιθυμείτε χημική λεύκανση στο οδοντιατρείο, συμβουλευτείτε πρωτίστως τον οδοντίατρό σας.

Καθώς η αδαμαντίνη έχει καταστραφεί και η οδοντίνη έχει αποκαλυφθεί, η βλάβη πλέον δεν είναι αναστρέψιμη και δεν υπάρχει δυστυχώς κάποιος φυσικός τρόπος θεραπείας. Ωστόσο, η οδοντική ευαισθησία μπορεί να θεραπευτεί μέσω των προσθετικών αποκαταστάσεων των προβληματικών δοντιών ή ακόμα και με μέσα ανακούφισης των συμπτωμάτων και εξουδετέρωσης του πόνου.
Ο πιο απλός τρόπος αντιμετώπισης είναι η χρήση ειδικών οδοντόκρεμων κατά της οδοντικής ευαισθησίας. Η εξουδετέρωση του πόνου που προκαλείται λαμβάνει χώρα είτε μέσω της παρεμπόδισης του ερεθίσματος του πόνου προς το κεντρικό νευρικό σύστημα μέσω συστατικών όπως είναι το νιτρικό κάλιο είτε “σφραγίζοντας” τα οδοντινικά σωληνάρια με ουσίες όπως το χλωριούχο στρόντιο.
Άλλος συχνός τρόπος αντιμετώπισης της ευαισθησίας των δοντιών θεωρείται η φθορίωση με σκευάσματα υψηλής συγκέντρωσης φθορίου. Η εναπόθεση φθοριοαπατίτη στην επιφάνεια της εκτεθειμένης οδοντίνης και το κλείσιμο των οδοντινικών σωληναρίων γίνεται με ειδικά gel ή βερνίκια φθορίου στον χώρο του οδοντιατρείου.
Κατά την περίπτωση που η βλάβη της οδοντινικής έκθεσης είναι εκτενής, χρησιμοποιούνται σύνθετες ρητίνες για την κάλυψη και το κλείσιμο των πόρων της οδοντίνης, εμποδίζοντας την επικοινωνία των νευρικών απολήξεων με το εξωτερικό στοματικό περιβάλλον και αποκαθιστώντας παράλληλα την απώλεια οδοντικής ουσίας. Όταν τα επίπεδα τερηδονισμού ή βρυγμού είναι υψηλά, η σημαντική απώλεια οδοντικής ουσίας μπορεί να γίνει μέσω μιας προσθετικής εργασίας όπως είναι οι στεφάνες.



Οι ολικές κινητές οδοντοστοιχίες (κοινώς «μασέλες») αποτελούν προσθετικές εργασίες που χρησιμοποιούνται για την αντικατάσταση όλων των ελλειπόντων δοντιών μιας γνάθου, αποκαθιστώντας σε ικανοποιητικό βαθμό τις λειτουργίες της μάσησης, της ομιλίας και την αισθητική του προσώπου οι οποίες, εξαιτίας της απουσίας των δοντιών, έχουν χαθεί. Αναμφίβολα η χρήση οδοντικών εμφυτευμάτων σήμερα παρέχει αποτελεσματικότερα και πιο αισθητικά αποτελέσματα για την θεραπεία της πλήρους νωδότητας, εντούτοις η κινητή ολική οδοντοστοιχία αποτελεί την οικονομικότερη λύση για τον ασθενή.

Ποιά είναι τα βασικά στάδια για την κατασκευή μιας Ο.Ο.;
Η διαδικασία δημιουργίας και τελικής τοποθέτησης της ολικής οδοντοστοιχίας ποικίλει ανάλογα με την κατάσταση της στοματικής κοιλότητας του ασθενή. Σε γενικές γραμμές περιλαμβάνει αρχικά την εξαγωγή των δοντιών που δεν μπορούν να αποκατασταθούν και η παραμονή τους στον φραγμό δυσχεραίνει οποιαδήποτε μορφή θεραπείας, την λήψη αποτυπώματος για την καταγραφή όλων των δεδομένων που θα χρειαστούν για μια εξατομικευμένη εργασία όπως αυτή, την κατασκευή της προσθετικής αποκατάστασης στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο και τέλος την δοκιμή και τοποθέτηση της ολικής οδοντοστοιχίας στο στόμα του ασθενή, ύστερα από τις απαραίτητες τελικές προσαρμογές και διορθώσεις.

Οι πρώτες ώρες….
Ομολογουμένως η ύπαρξη ενός «ξένου» σώματος στο στόμα των ασθενών απαιτεί μια περίοδο αρχικής προσαρμογής, κατά την οποία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα με την διατροφή, κυρίως σκληρών τροφών και μεγάλων κομματιών, την ομιλία και την προφορά αρκετών φθόγγων, την συγκράτηση της οδοντοστοιχίας στην στοματική κοιλότητα λόγω του όγκου της και τέλος την αίσθηση της γεύσης λόγω κάλυψης των γευστικών κάλυκων από την επιφάνεια της οδοντοστοιχίας (για την άνω γνάθο). Για αυτό τον λόγο συνίσταται η παρακολούθηση του ασθενή από τον οδοντίατρο τα πρώτα εικοσιτετράωρα και η λεπτομερής συνέπεια στις οδηγίες που έχουν δοθεί από αυτόν ούτως ώστε να επιτευχθεί το τελικό επιθυμητό αποτέλεσμα.

Τι προβλήματα μπορούν να προκύψουν και πως λύνονται;
Η μακροχρόνια χρήση της ολικής κινητής οδοντοστοιχίας οδηγεί στην σταδιακή ελάττωση της ελαστικότητας του υλικού κατασκευής με αποτέλεσμα να γίνεται πιο επιρρεπές σε κάποιο ατύχημα. Μια λανθασμένη κίνηση που μπορεί να καταλήξει σε πτώση της οδοντοστοιχίας από τα χέρια μας κατά την διάρκεια π.χ. του καθημερινού καθαρισμού ή εντός στόματος, κατά την μάσηση σκληρών τροφών με την άσκηση έντονης πίεσης, είναι πιθανό να οδηγήσει σε κάποιο ράγισμα ή ακόμα και πλήρες σπάσιμο. Ο οδοντίατρος θα λάβει ένα ειδικό αποτύπωμα με την σπασμένη οδοντοστοιχία στο στόμα του ασθενή και με τις απαραίτητες οδοντοτεχνικές εργασίες, η οδοντοστοιχία είναι εφικτό να επιδιορθωθεί. Να σημειωθεί ότι, όπως είναι απολύτως λογικό, όσα λιγότερα κατεαγότα μέρη έχει η ολική οδοντοστοιχία τόσο πιο εύκολα επιδιορθώνεται.

Παράλληλα, μακροχρόνια παρατηρείται η έλλειψη τέλειας εφαρμογής στους μαλακούς ιστούς και η ελαφριά μετακίνηση της οδοντοστοιχίας στο στόμα κατά την μάσηση και την ομιλία εξαιτίας της συρρίκνωσης των οστών των γνάθων και της έλλειψης φυσικών δοντιών. Για τον λόγο αυτό, ο οδοντίατρος και ο οδοντοτεχνίτης προχωρούν στην αναγόμωση (γέμισμα) της μασέλας με επιπλέον υλικό στην εσωτερική επιφάνεια επαφής της οδοντοστοιχίας με τον παρόντα όγκο των ούλων.

Οδηγίες για μια επιτυχημένη θεραπεία
Για να επιμηκύνουμε τον χρόνο ζωής της ολικής οδοντοστοιχίας μας και να αποφύγουμε περαιτέρω οικονομική επιβάρυνση για την αντικατάσταση της, είναι σημαντικό να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στις οδηγίες του οδοντιάτρου περί συντήρησης της, ορθού καθαρισμού και καθημερινής φροντίδας για την αποφυγή εναπόθεσης χρωστικών και την εμφάνιση σχετικών παθήσεων όπως μυκητιάσεις, αλλά και σωστής χρήσης δίχως υπερβολές, κυρίως στην λειτουργία της μάσησης. Ορισμένα από τα πιο σημαντικά μέτρα πρόληψης είναι η πλύση με καθαρό νερό της ολικής οδοντοστοιχίας μετά από κάθε γεύμα όπως επίσης και του ίδιου του στόματος του ασθενή, το τακτικό βούρτσισμα της με ειδικές οδοντόβουρτσες και καθαριστικές κρέμες που συμβάλλουν στην διατήρηση της ποιότητας του υλικού της οδοντοστοιχίας και η τοποθέτηση της οδοντοστοιχίας σε υγρό περιβάλλον π.χ. ποτήρι με νερό όσο δεν βρίσκεται στο στόμα κατά την διάρκεια του ύπνου.

Τέλος, κομβικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία της ολικής οδοντοστοιχίας στην στοματική κοιλότητα του ασθενή έχουν οι αντίστοιχες στερεωτικές κρέμες. Όσο άριστη και αν είναι η κατασκευή μιας οδοντοστοιχίας στον χώρο του οδοντιατρείου, η χρήση στερεωτικής κρέμας προσφέρει πάντα δυνατότερη και σταθερότερη κράτηση για μεγάλο χρονικό διάστημα, εξασφαλίζοντας μια περαιτέρω σιγουριά. Υπογραμμίζεται, ωστόσο, πως σε περίπτωση ατυχήματος της οδοντοστοιχίας, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, προτεραιότητα είναι η επιδιόρθωση της και όχι η τοποθέτηση επιπλέον στερεωτικής κρέμας καθώς το, δυστυχώς συχνό, αυτό φαινόμενο μπορεί να οδηγήσει σε αξιοσημείωτα προβλήματα υγείας στην στοματική κοιλότητα.



Η φθορίωση αποτελεί μια οδοντιατρική θεραπεία που αποσκοπεί στην προστασία των δοντιών από την τερηδονική βλάβη μέσω της τοπικής εφαρμογής φθορίου στην επιφάνεια τους. Η θεραπευτική αυτή διαδικασία λαμβάνει χώρα κυρίως κατά την παιδική ηλικία αλλά εφαρμόζεται και σε ενήλικες με απώτερο στόχο την προληπτική ενίσχυση της αντοχής των δοντιών ενάντια στην τερηδόνα όπως επίσης και την θεραπεία-αναστροφή των αρχόμενων τερηδόνων.

Πως ακριβώς η φθορίωση προστατεύει τα δόντια μας;
To φθόριο ( fluoride, χημικό σύμβολο F) μπορεί να χαρακτηριστεί ως ο πιο σημαντικός σύμμαχος που διαθέτουμε στην αντιμετώπιση της τερηδονικής βλάβης. Το φθόριο ενισχύει την δομή του σμάλτου με αποτέλεσμα αυτό να γίνεται πιο ανθεκτικό στα παραγόμενα από την οδοντική μικροβιακή πλάκα οξέα.

Κατά την δημιουργία όξινου περιβάλλοντος στην στοματική κοιλότητα, μεταλλικά στοιχεία με κύριο το ασβέστιο ελευθερώνονται από την αδαμαντίνη των δοντιών προς το εξωτερικό περιβάλλον (απασβεστίωση). Με την αποκατάσταση του στοματικού PH, εκκινεί η αντίστροφη διαδικασία επαναπρόσληψης του ασβεστίου στα δόντια (επανασβεστίωση), με την κυκλική αυτή διαδικασία να διαδραματίζεται σε συνεχή βάση στο στόμα μας. Όπως είναι απόλυτα λογικό, όταν αμελείται η στοματική υγιεινή και δεν υπάρχει μια ισορροπημένη σε σάκχαρα διατροφή, η απασβεστίωση υπερισχύει, με την αδαμαντίνη να γίνεται αδύναμη και εν τέλει να καταστρέφεται, οδηγώντας στην εμφάνιση τερηδόνων.

Η φθορίωση των δοντιών και η συστημική λήψη φθορίου έχουν προστατευτικό χαρακτήρα ως εξής:
– Η συγκέντρωση των μεταλλικών αλάτων γύρω από τις οδοντικές επιφάνειες αυξάνεται με αποτέλεσμα την μείωση του ρυθμού της απασβεστίωσης και την αύξηση του ρυθμού της επανασβεστίωσης.
– Κατά την διαδικασία της επαναμετάλλωσης, υποκαθίσταται μια ποσότητα χαμένου ασβεστίου από τον οδοντικό ιστό με φθόριο. Έτσι δημιουργείται μια χημική ουσία ονόματι Φθοριοαπατίτης που θεωρείται πιο ισχυρή ενάντια στα οξέα και σκληρή από την φυσιολογική αδαμαντινική ουσία του Υδροξυαπατίτη.
-Κατά την τοπική εφαρμογή φθορίου στην επιφάνεια των δοντιών, σχηματίζεται φθοριούχο ασβέστιο, το οποίο απελευθερώνει σταδιακά ιόντα ασβεστίου και φθορίου, προστατεύοντας τα δόντια από τα οξέα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, σφραγίζουν εκτεθειμένα οδοντικά σωληνάρια της οδοντίνης, μειώνοντας τα συμπτώματα της υπερευαισθησίας.
-Το φθόριο χαρακτηρίζεται από μια ελαφρά αντιμικροβιακή δράση που συμβάλλει στην μείωση της ανάπτυξης της οδοντικής μικροβιακής πλάκας.

Προϊόντα φθορίου, εκτός της προληπτικής δράσης της τοπικής φθορίωσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την θεραπεία των αρχόμενων τερηδόνων (White Spots) στις οποίες δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη τερηδονική κοιλότητα παρά μόνο μια τοπική απώλεια μεταλλικών αλάτων, εμφανής μέσω λευκών κηλίδων στο σμάλτο. Εδώ η φθορίωση θα παρέχει την απαραίτητη συγκέντρωση φθορίου για να βοηθήσει την αδαμαντίνη, σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω.

Πότε χρειαζόμαστε την Φθορίωση των Δοντιών;
Η φθορίωση κατά κύριο λόγο είναι μια θεραπεία που απευθύνεται σε ασθενείς μικρών ηλικιών για την προστασία των ευαίσθητων δοντιών τους.. Ιδιαίτερα μπορεί να φανεί χρήσιμη ως θεραπεία στις ηλικίες 6-15, την χρονική περίοδο που σχηματίζονται και ανατέλλουν τα μόνιμα δόντια ενός παιδιού.

Ωστόσο, μπορεί να εφαρμοστεί και σε ενήλικες οι οποίοι ταλαιπωρούνται από υψηλά ποσοστά τερηδονισμού και υπερευαισθησίας στα δόντια. Πιο συνηθισμένη είναι η περίπτωση με εκτεθειμένα αυχενικά τμήματα των ριζών λόγω υφίζησης των ούλων. Εξαιτίας της κάλυψης της ρίζας του δοντιού από οστεΐνη και όχι από αδαμαντίνη, αυτή είναι πιο επιρρεπής σε τερηδονισμό και σε οποιεσδήποτε αποτριβές που προκαλούν υπερευαισθησία. Η τοπική φθορίωση σε εκείνα τα σημεία θα μειώσει τα συμπτώματα και τον κίνδυνο εμφάνισης τερηδονικής αυχενικής βλάβης.

Πως γίνεται η Φθορίωση των Δοντιών;
Η κλασική μέθοδος στους μικρούς ηλικιακά ασθενείς, όπου ζητούμενη είναι η ανάγκη φθορίωσης όλων των παιδικών δοντιών, χαρακτηρίζεται από την χρήση ειδικών δισκαρίων μιας χρήσης, στα οποία τοποθετείται ένα ειδικό φθοριούχο gel με υψηλή συγκέντρωση φθορίου. Τα δισκάρια αυτά εφαρμόζονται τόσο στην άνω όσο και στην κάτω γνάθο και παραμένουν στο στόμα για λίγα λεπτά. Για την καλύτερη δυνατή ανοχή των μικρών ασθενών στην διαδικασία αυτή, τα προϊόντα αυτά συναντώνται με μια τεράστια ποικιλία γεύσεων όπως είναι τα φρούτα ή η σοκολάτα. Η ανώδυνη αυτή θεραπευτική μέθοδος προστατεύει σε μεγάλο βαθμό τα δόντια και συνίσταται να γίνεται κάθε 4-6 μήνες, ανάλογα την κατάσταση της στοματικής υγείας του κάθε παιδιού.

Σε περιπτώσεις ενήλικων ασθενών ή παιδιών όπου υπάρχει η ανάγκη μιας πιο εντοπισμένης εφαρμογής φθορίου σε συγκεκριμένα δόντια λόγω π.χ. αυχενικής υπερευαισθησίας, χρησιμοποιείται η μέθοδος φθορίωσης με ειδικά βερνίκια φθορίου, τα οποία επαλείφονται προσεχτικά με την χρήση ειδικού πινέλου στην οδοντική επιφάνεια, με τα αποτελέσματα να θεωρούνται άμεσα εμφανή.

Παράλληλα, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε ότι μπορούμε να προσλάβουμε και μόνοι μας ποσότητες φθορίου με σκοπό την βελτίωση της στοματικής υγείας μας μέσω της κατανάλωσης τροφών όπως είναι τα ψάρια, η πόση φθοριωμένου νερού, η χρήση φθοριούχων οδοντόκρεμων και στοματικών διαλυμάτων όπως επίσης και οι ταμπλέτες-συμπληρώματα φθορίου.

Η φθορίωση είναι μια σχετικά οικονομική και άμεση θεραπεία και όταν εφαρμόζεται προληπτικά στις παιδικές ηλικίες, μπορεί να οδηγήσει στην μείωση του τερηδονισμού και την εξοικονόμηση περισσότερων χρημάτων για μελλοντικές δυσάρεστες οδοντιατρικές θεραπείες λόγω αμέλειας της στοματικής υγείας.



Αποτελεί νόσο των σκληρών οδοντικών ιστών, η οποία χαρακτηρίζεται από απομεταλλικοποίηση της ανόργανης δομής και αποδομή της οργανικής δομής των δοντιών. Είναι αναμφίβολα από τις πιο συχνές παθήσεις του ανθρώπινου σώματος  και από τις βασικότερες αιτίες απώλειας οδόντων.

Η εμφάνιση τερηδονικής βλάβης οφείλεται στην δράση τερηδογόνων μικροοργανισμών οι οποίοι υπάρχουν σε φυσιολογικά πλαίσια στην στοματική κοιλότητα. Ωστόσο ο συνδυασμός κακής στοματικής υγιεινής και μιας διατροφής πλούσιας σε υδατάνθρακες οδηγούν στον σχηματισμό μεγάλων μικροβιακών ομάδων στην επιφάνεια των δοντιών (οδοντική πλάκα) και αργότερα πέτρας (τρυγία) οι οποίες ζυμώνουν αυτούς τους υδατάνθρακες με αποτέλεσμα την παραγωγή οξέων. Η δράση των οξέων είναι εκείνη που θα προκαλέσει απασβέστωση και την δημιουργία της τερηδονικής κοιλότητας.

Σημειώνεται ότι η ύπαρξη τερηδογονικών μικροοργανισμών δεν αποτελεί κίνδυνο πρόκλησης της τερηδονικής νόσου. Όσο όμως απουσιάζει η κατάλληλη στοματική υγιεινή και η ισορροπημένη διατροφή σε σάκχαρα, τόσο η συνεχής αυτή τροφοδότηση των μικροοργανισμών με τα απαραίτητα συστατικά θα οδηγήσει σε αποδόμηση των υδατανθράκων, την παραγωγή οξέων και την καταστροφή των δοντιών.

Άλλοι σημαντικοί παράγοντες στην δημιουργία τερηδονικής βλάβης αποτελούν η χαμηλή ποσότητα (Ξηροστομία) και ποιότητα του σάλιου λόγω γενικών παθήσεων όπως ο Σακχαρώδης Διαβήτης, οδοντικές παθήσεις γενετικού χαρακτήρα όπως η Ατελής Αδαμαντινογένεση, ορθοδοντικές ανωμαλίες και ορθοδοντικά μηχανήματα (σιδεράκια) που δυσκολεύουν τον καθαρισμό των δοντιών, παλιές προβληματικές αποκαταστάσεις και επιβλαβείς συνήθειες καθώς και η κληρονομικότητα.

Η εμφάνιση υπερευαισθησίας σε θερμικά ερεθίσματα και ο ελαφρός αποχρωματισμός των οδοντικών ιστών αποτελούν ενδείξεις για την ύπαρξη τερηδονικής βλάβης από τον ίδιο τον ασθενή ο οποίος συνήθως δεν αντιλαμβάνεται την βλάβη παρά μόνο όταν αυτή έχει προχωρήσει στον οδοντικό πολφό.

Σε πρώτη φάση, παρατηρείται η ύπαρξη λευκών κηλίδων (White Spots) στο επίπεδο της αδαμαντίνης λόγω τοπικής μείωσης των ανόργανων συστατικών της δομής της. Η απασβέστωση αυτή θεωρείται αναστρέψιμη, αντιμετωπίζεται με συντηρητικό τρόπο και ονομάζεται Αρχόμενη Τερηδόνα.

Όταν η τερηδονική βλάβη αναπτυχθεί βαθύτερα προς την οδοντίνη, δημιουργείται τερηδονική κοιλότητα, η αντιμετώπιση της οποίας πλέον είναι παρεμβατική. Με την είσοδο της τερηδόνας στην πιο «μαλακή» οδοντίνη σε σχέση με την αδαμαντίνη, αυτή εξελίσσεται με ευκολότερο και πιο εκτενή τρόπο. Σε αυτό το στάδιο δεν δύναται η επανασβέστωση της αδαμαντίνης και της οδοντίνης, με την θεραπεία να συμβάλλει στον λεπτομερή καθαρισμό και απομάκρυνση της τερηδονισμένης ουσίας και την έμφραξη της κοιλότητας (σφράγισμα). Αν η αντιμετώπιση δεν είναι έγκαιρη, η καταστροφή του οδοντικού ιστού καταλήγει στον πολφό, είναι μόνιμη και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε απώλεια του δοντιού.

Η πρόληψη της τερηδονικής βλάβης γίνεται πράξη μέσα από τον έλεγχο του υπάρχοντος μικροβιακού φορτίου στο στοματικό περιβάλλον. Μέσα σωστής στοματικής υγιεινής όπως το τακτικό βούρτσισμα με φθοριούχο οδοντόκρεμα, η χρήση οδοντικού νήματος σε καθημερινή βάση και η ισορροπημένη διατροφή συμβάλλουν στην διατήρηση της καλής στοματικής υγείας και την αποφυγή εμφάνισης τερηδόνας. Ιδιαίτερα για την κρίσιμη παιδική ηλικία, απαραίτητες μπορούν να θεωρηθούν η φθορίωση των δοντιών με τα κατάλληλα φθοριούχα σκευάσματα και η εφαρμογή προληπτικών εμφράξεων (sealants) στα πρώτα μόνιμα δόντια.

Κάθε τερηδονική βλάβη θεωρείται ξεχωριστή ανάλογα με την έκταση και το στάδιο της εξέλιξης, με τον οδοντίατρο να έρχεται αντιμέτωπος με διαφορετικά κλινικά πρωτόκολλα κάθε φορά. Στα πρωταρχικά στάδια της απασβεστίωσης, η φθορίωση του τερηδονισμένου δοντιού και η προληπτική έμφραξη θα οδηγήσει στην ανάσχεση της απώλειας ιόντων ασβεστίου από τον οδοντικό ιστό. Στην περίπτωσης απώλειας οδοντικής ουσίας και την δημιουργία κοιλότητας, η επεμβατική μέθοδος αντιμετώπισης με την απομάκρυνση της τερηδονισμένης ουσίας και την αποκατάσταση με σύγχρονα βιοσυμβατά υλικά είναι μονόδρομος.

Ανάλογα με την έκταση, όπως αναφέρθηκε, και το σχέδιο θεραπείας του ασθενή, η αποκατάσταση αυτή μπορεί να έχει την άμεση μορφή μιας απλής έμφραξης σύνθετης ρητίνης, μιας έμμεσης προσθετικής εργασίας από πορσελάνη ή σύνθετη ρητίνη (ένθετα-επένθετα) ή την δημιουργία μιας στεφάνης λόγω εκτεταμένης καταστροφής της δομής του δοντιού.



Παρά το γεγονός πως ο σύγχρονος τρόπος ζωής χαρακτηρίζεται από μια έντονη ψυχική και σωματική καταπόνηση, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι ανεξαρτήτως ηλικίας επιλέγουν να ασχοληθούν με τον αθλητισμό, είτε συστηματικά είτε περιστασιακά. Κατά την διάρκεια ωστόσο αυτών των αθλητικών δραστηριοτήτων, ιδιαίτερα σε εκείνες που εμπεριέχουν σωματική επαφή, αυξάνεται και ο κίνδυνος ενός τραυματισμού του στοματογναθικού συστήματος.

Αναμφίβολα οι επιπτώσεις στην ποιοτική καθημερινή ζωή ενός ατόμου λόγω ενός τραυματισμού στην περιοχή του προσώπου δεν θεωρούνται μόνο σωματικές αλλά λαμβάνουν κοινωνικές και ψυχολογικές προεκτάσεις. Οι τραυματισμοί στην ευρύτερη περιοχή του προσώπου αποτελούν το 5% του συνόλου των τραυματισμών του σώματός μας και μπορούν να έχουν την μορφή οδοντικών καταγμάτων, νεκρώσεων, εκγομφώσεων, μετατοπίσεων των δοντιών, εμβυθίσεων των προσθίων δοντιών, μεταγενέστερων ριζικών απορροφήσεων καθώς και κακώσεων των κροταφογναθικών διαρθρώσεων (ΚΓΔ) και των γνάθων.

Κομβικής σημασίας επομένως χαρακτηρίζεται η έγκαιρη και έγκυρη πληροφόρηση των αθλητών, γονέων μικρών αθλούμενων παιδιών και αθλητικών φορέων από την οδοντιατρική κοινότητα η οποία θα επικεντρώνεται στην ορθή πρόληψη των τραυματισμών και την ανάγκη λήψης εξειδικευμένων μέτρων προστασίας όπως είναι η δημιουργία ενός αθλητικού νάρθηκα.

Τι ειναι οι αθλητικοί στοματικοί νάρθηκες;

Σύμφωνα πάντα με την επίσημη ορολογία, αθλητικός νάρθηκας μπορεί να θεωρηθεί κάθε ενδοστοματικό, κινητό μηχάνημα, κατασκευασμένο από ελαστικό υλικό με αντοχή στην παραμόρφωση, η χρήση του οποίου συμβάλλει στον περιορισμό των οδοντικών τραυματισμών, των ΚΓΔ, των οστών των δύο γνάθων και των αντίστοιχων ιστών. Παράλληλα, ο αθλητικός νάρθηκας αμβλύνει τις εξασκούμενες δυνάμεις κατά την στιγμή του ατυχήματος τόσο στην κάτω γνάθο και τις αρθρώσεις όσο και σε όλο το κρανίο με αποτέλεσμα την σημαντική μείωση των κακώσεων σε σκληρούς και μαλακούς ιστούς όπως και στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Με βάση την Αμερικανική Εταιρεία Δοκιμασίας Υλικών (ASTM), οι αθλητικοί στοματικοί νάρθηκες διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

– Προκατασκευασμένοι νάρθηκες (Stock Type)
– Μερικώς προσαρμοζόμενοι νάρθηκες (Boil and bite/mouth-formed)
– Εξατομικευμένοι νάρθηκες (Custom made)

Οι δύο πρώτοι τύποι αθλητικών στοματικών ναρθήκων, επονομαζόμενοι και ως ”νάρθηκες του εμπορίου”,εξαιτίας της σημαντικά χαμηλής προστασίας, του όγκου τους καθώς και της δύσκολης εφαρμογής στα ανατομικά χαρακτηριστικά της κάθε στοματικής κοιλότητας, δεν συνηθίζονται πλέον στην αγορά και την σύγχρονη καθημερινή οδοντιατρική πράξη.

Αντιθέτως, οι εξατομικευμένοι αθλητικοί νάρθηκες κατασκευάζονται από πολυμερές υλικό στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο μετά την λεπτομερή αποτύπωση των δοντιών στον οδοντιατρείο. Παρουσιάζουν εξαιρετική συγκράτηση στο στόμα, ελαστικότητα, αντοχή στην απόσχιση, απορρόφηση του μεγαλύτερου ποσοστού της ενέργειας που παράγεται κατά την κρούση-ατύχημα και κυρίως μια υψηλού βαθμού αποδοχή από τον αθλητή, όντας άοσμοι και με ουδέτερη γεύση, προσφέροντας ταυτοχρόνως την δυνατότητα ομιλίας, αναπνοής και κατάποσης.

Μάλιστα, για την αρτιότερη εφαρμογή του εξατομικευμένου αθλητικού στοματικού νάρθηκα, λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες του αθλητή (μικτή οδοντοφυΐα, ορθοδοντική θεραπεία), της φύσης του αθλήματος καθώς και αισθητικές επιθυμίες (όπως το χρώμα του νάρθηκα, συγκεκριμένα σχέδια πάνω στον νάρθηκα κ.τ.λ.). Για την μέγιστη δυνατή προστασία, ο νάρθηκας θα πρέπει να καλύπτει και τον δεύτερο μόνιμο γομφίο της αντίστοιχης γνάθου.

Διαδικασία κατασκευής εξατομικευμένου αθλητικού στοματικού νάρθηκα

Για την δημιουργία ενός νάρθηκα, θα χρειαστούν κατά κύριο λόγο δύο επισκέψεις στο οδοντιατρείο.

Κατά το πρώτο ραντεβού, ο οδοντίατρος θα εστιάσει στο ιατρικό ιστορικό του αθλητή με πληροφορίες για τυχόντα προηγούμενα τραύματα ή διάσεισης, θα ελέγξει λεπτομερώς την στοματική κοιλότητα του, θα αναλύσει στην συγκλεισιακή σχέση και θα εξετάσει (αν υπάρχουν) τους ορθοδοντικούς ή προσθετικούς μηχανισμούς των δοντιών. Παράλληλα, θα ενημερωθεί για την φύση του αθλήματος, το είδος προπόνησης (ένταση, σωματική επαφή, συχνότητα) και τέλος θα προχωρήσει στην λήψη αποτυπωμάτων των δοντιών.

Κατά το δεύτερο ραντεβού, θα γίνει η προσαρμογή του εξατομικευμένου νάρθηκα στο στόμα, θα δοθούν οδηγίες για την ορθή χρήση του από τον αθλητή καθώς και πληροφορίες από τον οδοντίατρο για την καθημερινή καθαριότητα του νάρθηκα και την αποθήκευσή του. Αν ακολουθήσει ο αθλητής τις οδηγίες του οδοντιάτρου και πάντα με τον συχνό συστηματικό έλεγχο που πρέπει να γίνεται, ένας νάρθηκας είναι εφικτό να χρησιμοποιηθεί για αρκετές “σεζόν”!



Οι φρονιμίτες (Wisdom Tooth) αποτελούν ουσιαστικά τον τρίτο γομφίο κάθε οδοντοστοιχίας και το τελευταίο χρονικά μόνιμο δόντι που αποκτά ο άνθρωπος. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα μόνιμα δόντια που ανατέλλουν σε σύντομο χρονικό διάστημα μεταξύ τους, ο φρονιμίτης εμφανίζεται σχετικά αργά, συνήθως από το 17ο έτος της ηλικάς ως και το 25ο έτος. Η καθυστερημένη αυτή φυσιολογική απόκτηση του τρίτου γομφίου και η έλλειψη ελεύθερου χώρου πίσω από τον δεύτερο γομφίο τόσο στην άνω όσο και στην κάτω γνάθο συνδεόνται με μια σειρά από κλινικά ζητήματα.
Χαρακτηρίζεται ως ένα δόντι δίχως σταθερή μυλική μορφολογία, συνήθως με 2-3 ρίζες οι οποίες σε μέγεθος είναι μικρότερες σε σχέση με τους υπόλοιπους γομφίους. Δεν είναι λίγες οι φορές βέβαια που μπορεί να παρατηρηθεί η απουσία σχηματισμού ενός ή περισσοτέρων εκ των τεσσάρων φρονιμιτών λόγω γενετικών παραμέτρων.

Προβλήματα που προκαλούν οι φρονιμίτες
Καθώς οι φρονιμίτες δεν εμφανίζονται ταυτόχρονα με τα υπόλοιπα μόνιμα δόντια, η ανατολή τους έρχεται αντιμέτωπη τόσο με την έλλειψη διαθέσιμου χώρου στον φραγμό όσο και με την δυσκολία να διαπεράσουν τα παχύτερα σε αυτή την ηλικία ούλα. Επομένως, από τα πρώτα συμπτώματα εμφάνισης των φρονιμιτών είναι ο έντονος πονόδοντος συνοδευόμενος αρκετές φορές από οίδημα και πόνο στην περιοχή της αντίστοιχης παρειάς, δυσκολία μάσησης και τρισμό (περιορισμός ανοίγματος του στόματος). Η διάρκεια αυτών των ενοχλήσεων μπορεί να διαρκέσει 10-15 ημέρες.

Αρκετές φορές, όπως προαναφέραμε λόγω έλλειψης διαθέσιμου χώρου, οι φρονιμίτες δεν καταφέρνουν να ανατείλουν πλήρως ή μπορούν να παραμείνουν εγκλωβισμένοι μέσα στο οστό της γνάθου, κάτω από το επίπεδο των ούλων. Οι φρονιμίτες αυτοί χαρακτηρίζονται ως ημιέγκλειστοι ή έγκλειστοι αντίστοιχα. Ο εγκλεισμός αυτός μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από βλάβες που ενδιαφέρουν τόσο τα παρακείμενα δόντια, δηλαδή τους δεύτερους γομφίους, τους μαλακούς ιστούς με την εμφάνιση φλεγμονής των ούλων όσο και την κροταφογναθική άρθρωση.

Με την παραμονή του φρονιμίτη εντός του οστού της γνάθου, υπάρχει ο κίνδυνος της συνεχούς επαφής του με τις ρίζες του παρακείμενου δοντιού με αποτέλεσμα την αλλοίωση τους και μακροπρόθεσμα την εμφάνιση προβλημάτων και σε αυτό. Από την άλλη πλευρά, κατά την προσπάθεια ανατολής του φρονιμίτη με πλάγιο προσανατολισμό, μπορεί να προκληθεί μετακίνηση των υπόλοιπων δοντιών, με αποτέλεσμα την αλλοίωση της ορθής σύγκλεισης, την εμφάνιση συνωστισμών και την απαίτηση μιας ορθοδοντικής θεραπείας. Υποχρεωτική επομένως είναι η έγκαιρη εξακρίβωση της θέσης του φρονιμίτη με την ακτινογραφική εξέταση και η διαπίστωση αν ο εν λόγω φρονιμίτης αποτελεί απειλή ή μη για τα υπόλοιπα δόντια.

Εάν οι φρονιμίτες καταφέρουν και βρουν κάποια διέξοδο και εν τέλει να ανατείλλουν πλήρως παρά την σχετική έλλειψη χώρου στην γνάθο, αποτελεί σύνηθες φαινόμενο η απουσία ευθυγράμμισης του άξονα τους με τα υπόλοιπα δόντια. Αποτέλεσμα της προεξοχής της μύλης των φρονιμιτών προς τα έξω ή προς τα μέσα είναι ο τραυματισμός των μαλακών ιστών της παρειάς (μάγουλο) και της γλώσσας. Η πιο διαδεδομένη φλεγμονή ωστόσο στην περίπτωση των φρονιμιτών δεν είναι άλλη από την Περιστεφανίτιδα (Pericoronitis) που εμφανίζεται κυρίως σε περιπτώσεις ημιεγκλείστων. Στην περίπτωση αυτή, ένα τμήμα της κλινικής μύλης του φρονιμίτη καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα ουλικού ιστού (ουλική καλύπτρα), κάτω από το οποίο μπορεί να εισχωρήσουν με σχετική ευκολία μικρόβια και ποικίλες τροφές προκαλώντας φλεγμονή. Η παρατεταμένη αυτή φλεγμονή σε συνδυασμό με την έλλειψη σωστής στοματικής υγιεινής στην περιοχή αυτή λόγω θέσης μέσα στο στόμα μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση λοίμωξης και αποστήματος γύρω από το εν λόγω δόντι με επίπονες συνέπειες.

Εξαιτίας της απομακρυσμένης ανατομικής θέσης των φρονιμιτών μέσα στο στόμα, όπως αναφέρθηκε είναι δύσκολος ο αποτελεσματικός καθαρισμός της περιοχής. Μάλιστα, όταν η ανατολή του δοντιού συνδυάζεται με πόνο, ο ασθενής αποφεύγει να βουρτσίζει την συγκεκριμένη περιοχή για την αποφυγή του ενώ δεν είναι λίγοι που εμφανίζουν αντανακλαστικά εμετού κατά το βούρτσισμα εκεί. Απόρροια είναι η εναπόθεση οδοντικής μικροβιακής πλάκας που δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης περιοδοντικής νόσου και την ανάπτυξη τερηδόνας στους σκληρούς οδοντικούς ιστούς, τόσο στον ίδιο τον φρονιμίτη όσο και στα παρακείμενα, άθικτα μέχρι πρότινος, δόντια.

Όμοιας βαρύτητας σε σχέση με την επίδραση στους σκληρούς και μαλακούς ιστούς, είναι και η συμπτωματολογία στην περιοχή της Κροταφογναθικής Άρθρωσης και των οστών των γνάθων. Καθώς ένας φρονιμίτης ανατέλλει σε μη φυσιολογική θέση, παρεμβαίνει στην αρμονική κίνηση των υπόλοιπων δοντιών, με αποτέλεσμα κατά την μάσηση να ασκείται πίεση στην άρθρωση και τους μύες της γνάθου, συνοδευόμενη από κεφαλαλγίες και μυϊκούς σπασμούς. Τέλος, αν και με μικρές κλινικές πιθανότητες, συναντάται η εμφάνιση καταγμάτων των γνάθων εξαιτίας της ανατολής των φρονιμιτών. Το οπίσθιο μέρος της γνάθου χαρακτηρίζεται από μειωμένο πάχος οστού και η εμφάνιση των τρίτων γομφίων οδηγεί στην άσκηση μεγαλύτερης πίεσης στην ευρύτερη περιοχή με συνέπεια ένα κάταγμα στην γνάθο, κίνδυνος ο οποίος αυξάνεται σημαντικά αν η ανατολή του δοντιού συνοδεύεται από περιοδοντικά προβλήματα, απόστήματα, κύστες που αποδυναμώνουν περαιτέρω την οστική δομή.

Αντιμετώπιση
Εξαιτίας της ποικιλομορφίας των φρονιμιτών όσον αφορά το σχήμα και την θέση ανατολής και των αρκετών κλινικών προβλημάτων με την φτωχή μακροχρόνια πρόγνωση, συστήνεται σχεδόν πάντα η εξαγωγή τους. Ωστόσο, αν οι τρίτοι γομφίοι έχουν αναπτυχθεί φυσιολογικά και η ανατολή τους δεν συνοδεύεται από προβλήματα, μπορούν να έχουν την ίδια λειτουργικότητα με οποιοδήποτε άλλο δόντι κατά την μάσηση. Μάλιστα, οι φρονιμίτες μπορούν να θεωρηθούν ιδιαίτερα χρήσιμοι στην Προσθετική και την Ορθοδοντική με την στήριξη μερικών οδοντοστοιχιών και την τοποθέτηση δακτυλίων ως στήριγμα των συρμάτων, αντίστοιχα.

Αναμφίβολα, λόγω της αυξημένης επικινδυνότητας για την εμφάνιση οδοντιατρικών επιπλοκών, η εξαγωγή των φρονιμιτών έστω και η προληπτική, είναι η άμεση θεραπευτική επιλογή όμως η συντηρητική αντιμετώπιση εν απουσία οποιασδήποτε παθολογικής αιτίας και η διατήρηση ενός ακόμη υγιούς δοντιού στον φραγμό πρέπει λα ληφθεί υπόψη!!



Οι προληπτικές εμφράξεις (Sealants) ή Καλύψεις Οπών-Σχισμών αποτελούν μια θεραπευτική μέθοδο που εφαρμόζουν οι οδοντίατροι κυρίως στα παιδιά για την προστασία των δοντιών ενάντια στις τερηδονικές βλάβες. Ουσιαστικά πρόκειται για την επικάλυψη της μασητικής επιφάνειας των οπισθίων δοντιών (προγομφίων και γομφίων) με ένα λεπτό στρώμα συνθετικού υλικού ούτως ώστε αυτή να μην είναι εκτεθιμένη άμεσα στην επίδραση των μικροβίων της οδοντικής πλάκας και των παραγόμενων οξέων.

Γιατί χρειαζόμαστε τα Sealants;

Όπως γνωρίζουμε, οι οριζόντιες-μασητικές επιφάνειες των οπισθίων δοντιών δεν είναι επίπεδες αλλά παρουσιάζουν μικρές οπές, «βαθουλώματα» και σχισμές στις οποίες πολύ εύκολα μπορούν να εισχωρήσουν υπολείμματα τροφών και να αναπτυχθούν μικρόβια. Επειδή οι τρίχες μιας συμβατικής οδοντόβουρτσας δεν είναι αρκετά λεπτές για να περάσουν και να καθαρίσουν σε βάθος αυτά τα σημεία, τα μικρόβια παραμένουν εκεί και μέσω των οξέων που παράγουν, οδηγούν στον τερηδονισμό του δοντιού. Η προληπτική έμφραξη αυτών των οπών και των σχισμών ωστόσο, εξομαλύνει την μασητική επιφάνεια, αποτρέπει την συσσώρευση οδοντικής μικροβιακής πλάκας και διευκολύνει την απομάκρυνση της με ένα ορθό βούρτσισμα των δοντιών.

Κατά κύριο λόγο, η εφαρμογή των προληπτικών αυτών εμφράξεων λαμβάνει χώρα κατά την παιδική ηλικία καθώς υπάρχει υψηλός κίνδυνος τερηδονισμού λόγω αυξημένης κατανάλωσης γλυκών και αδυναμίας επίτευξης ενός σωστού σχολαστικού βουρτσίσματος και υιοθέτησης συνηθειών για μια σωστή στοματική υγιεινή. Μάλιστα, οι μόνιμοι πρώτοι γομφίοι που ανατέλλουν στην ηλικία των έξι ετών αντιμετωπίζουν κίνδυνο τερηδονικής βλάβης εώς και 90% λόγω των παραγόντων που αναφέρθηκαν και εξαιτίας του γεγονότος πως αρκετοί γονείς συγχέουν τα μόνιμα με τα νεογιλά δόντια του παιδιού, θεωρώντας λανθασμένα πως δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα το εν λόγω δόντι αφού θα αντικατασταθεί. Συνίσταται η τοποθέτηση sealant στους μόνιμους πρώτους γομφίους αμέσως μόλις ανατείλουν πλήρως στην ηλικία των έξι ετών καθώς και στους δεύτερους μόνιμους γομφίους που ανατέλουν στην ηλικία των δώδεκα ετών περίπου.

Οι προληπτικές εμφράξεις δύναται να χρησιμοποιηθούν και σε ενήλικες, κυρίως στα άτομα με υψηλό κίνδυνο τερηδονισμού, σε περιπτώσεις ασθενών με χρόνια ξηροστομία, γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση και λήψης φαρμάκων που επηρεάζουν με βλαβερό τρόπο το σμάλτο του δοντιού.

Πως γίνεται η προληπτική αυτή έμφραξη;

Η κάλυψη οπών και σχισμών θεωρείται μια αρκετά απλή και ανώδυνη διαδικασία καθώς δεν απαιτείται τρόχισμα του δοντιού ούτε τοπική αναισθησία!
Ο οδοντίατρος καθαρίζει προσεκτικά και προετοιμάζει την μασητική επιφάνεια του δοντιού που πρόκειται να καλυφθεί ενώ στην συνέχεια τοποθετεί το εμφρακτικό υλικό (σύνθετη ρητίνη) πάνω στο δόντι ούτως ώστε αυτό να καλύψει όλες τις οπές και τις σχισμές της επιφάνειας. Η ρητίνη συγκολλάται απευθείας στον οδοντικό ιστό και πολυμερίζεται άμεσα μέσω μια συσκευής φωτοπολυμερισμού.

Τα sealants μπορούν να διατηρηθούν για πολλά χρόνια και για όσο διάστημα παραμένουν άθικτα στην μασητική επιφάνεια του δοντιού, είναι σε θέση να παρέχουν απόλυτη προστασία ενάντια στην μικροβιακή πλάκα.



Με τον όρο βρυγμό (ή βρουξισμό) ονομάζουμε την ακούσια και μη ελεγχόμενη κίνηση της κάτω γνάθου η οποία οδηγεί στην συνεχή πίεση και επαφή μεταξύ των δοντιών των δύο γνάθων και εκφράζεται από το σφίξιμο και το τρίξιμο των δοντιών. Αυτή η παραλειτουργική συνήθεια λαμβάνει χώρα τόσο ασυναίσθητα κατά την διάρκεια του ύπνου (νυχτερινός βρουξισμός) όσο και κατά την διάρκεια της ημέρας όταν ένα άτομο βρεθεί σε κατάσταση πίεσης και άγχους.

Αποτελεί ένα πρόβλημα που απασχολεί ένα αξιόλογο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού ανεξαρτήτως ηλικίας. Ωστόσο οι περισσότεροι ασθενείς δεν το αντιλαμβάνονται μέχρι την εκδήλωση των πρώτων βλαβών και την διάγνωση του οδοντιάτρου. Μάλιστα, παρατηρείται ότι οι ασθενείς με βρυγμό και ιδιαίτερα τα παιδιά εμφανίζουν παρεμφερείς συνήθειες όπως το δάγκωμα αντικειμένων (μολύβια, στυλό) ή ακόμα και των νυχιών τους.

Κατά το σφίξιμο των δοντιών, ο ασθενής δαγκώνει συνεχώς και με μεγάλη ένταση, με τα άνω και κάτω δόντια να βρίσκονται σε πίεση μεταξύ τους, κυρίως στην οπίσθια περιοχή. Αν και θεωρείται φυσιολογικό να σφίγγουμε περιστασιακά τα δόντια μας σε καθημερινές περιπτώσεις όπως οι στιγμές μυϊκής έντασης, εντούτοις το σφίξιμο αυτό χαρακτηρίζεται παθολογικό τόσο όταν γίνεται πλέον συνήθεια και λαμβάνει χώρα ακόμα και σε στιγμές χαλάρωσης όσο και όταν συμβαίνει κατά την διάρκεια του ύπνου, όπου η δύναμη τους σφιξίματος είναι αρκετά ισχυρότερη.

Οι επιπτώσεις του σφιξίματος των δοντιών με την ασκούμενη πίεση δεν είναι εμφανείς μόνο στα δόντια αλλά και στα οστά της γνάθου, το περιοδόντιο και τις μυϊκές ομάδες του προσώπου. Δεν είναι λίγες οι φορές που η εν λόγω κατάσταση μπορεί να οδηγήσει στο λεγόμενο «Κροταφογναθικό Σύνδρομο», μια πάθηση των αρθρώσεων που συνδέουν την κάτω γνάθο με το κρανίο και εκδηλώνεται με μυϊκό άλγος, έντονους πόνους στο σαγόνι, τα δόντια και τα αυτία, συχνούς πονοκεφάλους και μούδιασμα στην περιοχή του προσώπου.

Κατά το τρίξιμο των δοντιών, ο ασθενής τρίβει με οριζόντιες κινήσεις τα δόντια της άνω γνάθου με αυτά της κάτω. Απόρροια του φαινομένου αυτού είναι η έντονη αποτριβή των δοντιών και η εκτεταμένη καταστροφή των μασητικών επιφανειών του σμάλτου, κυρίως στην πρόσθια περιοχή. Ομοίως με το σφίξιμο των δοντιών, το τρίξιμο είναι ιδιαίτερα καταστροφικό σε μόνιμη βάση, προκαλώντας δυνητικά και σημαντικές βλάβες σε άλλους ιστούς του στόματος.

Ποιές είναι οι αιτίες εμφάνισης του Βρυγμού;
Αν και οι ακριβείς λόγοι για τους οποίους εμφανίζεται η υποσυνείδητη συνήθεια του βρυγμού δεν είναι πλήρως εξακριβωμένοι, η πλειοψηφία των ειδικών συνδέουν την εν λόγω πάθηση με το αυξημένο άγχος και την ψυχολογική πίεση.

Παράγοντες της σημερινής καθημερινότητας και των απαιτήσεων που αυτή επιβάλλει στους ενήλικες όπως η συναισθηματική πίεση, το αυξημένο άγχος, ο καταπιεσμένος θυμός όπως επίσης και μια προσωπικότητα με υπερδραστήριο και ανταγωνιστικό χαρακτήρα μπορούν να συνοδευτούν με την εκδήλωση σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών. Από την άλλη πλευρά, ποικίλοι τραυματισμοί της κεφαλής ή της σιαγόνας, ορισμένες δυσλειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος όπως οι ασθένεις Huntington και Parkinson, καταχρήσεις αλκόολ και καφεϊνης και αρκετές παρενέργεις φαρμακευτικών σκευασμάτων είναι σε θέση να προκαλέσουν την εμφάνιση βρυγμού.

Αρκετά συνηθισμένη είναι η εμφάνιση βρυγμού και στα παιδία, ιδιαίτερα του νυχτερινού καθώς συνδέεται με την περίοδο ανάπτυξης των σιαγόνων και των οδόντων και οφείλεται είτε στην κακή συγκλεισιακή σχέση των δοντιών, νεογιλών και μόνιμων είτε ομοίως με τους ενήλικες σε στρεσογόνους καθημερινούς παράγοντες.

Ποια είναι τα βασικότερα συμπτώματα του Βρυγμού; 
Ανάλογα με την σοβαρότητα του προβλήματος του βρυγμού, τα συμπτώματα του σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών μπορούν να κυμαίνονται από μικροενοχλήσεις μέχρι και καταστροφικές βλάβες της δομής των δοντιών. Σπουδαίο ρόλο φυσικά διαδραματίζει η έγκαιρη διάγνωση του φαινομένου, η πρόληψη και η αποφυγή περαιτέρω οδοντικών και λοιπών προβλημάτων.

Τα κυριότερα συμπτώματα του βρυγμού ως αποτέλεσμα του σφιξίματος και του τριξίματος των δοντιών μπορούν να χαρακτηριστούν τα κάτωθι:

1) Οδοντική φθορά – Αποτριβές
Το παρατεταμένο τρίξιμο των δοντιών οδηγεί σε αποτριβή της αδαμαντίνης και σταδιακή απώλεια οδοντικού ιστού από τις μασητικές επιφάνειες των δοντιών. Τα συνηθέστερα δόντια με αποτριβές είναι οι τομείς και οι κυνόδοντες, αν και σε προχωρημένες περιπτώσεις επηρεάζεται και η οπίσθια ζώνη. Βασικά κλινικά χαρακτηριστικά είναι η επίπεδη και λεία επιφάνεια της κοπτικής-μασητικής επιφάνειας όπως και η πλήρης ευθυγράμμιση των επιφανειών αυτών, με τα δόντια να μοιάζουν ότι βρίσκονται όλα στο ίδιο ύψος. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η συνεχής απώλεια οδοντικής ουσίας λόγω φθοράς μειώνει αρκετά χιλιοστά το ύψος των δοντιών, με αποτέλεσμα να μειώνεται και η απόσταση μεταξύ των γνάθων, δίνοντας την εντύπωση ενός συρρικνωμένου, γερασμένου προσώπου. Εκτός από τις άμεσες μορφολογικές βλάβες όμως, οι αποτριβές αυτές κάνουν τα δόντια και πιο επιρρεπή στην προσβολή από τερηδόνα και την εκδήλωση πιθανών καταγμάτων.

2) Συχνά κατάγματα δοντιών ή/και σφραγισμάτων
Οι μεγάλες πιέσεις που δέχονται τα δόντια λόγω του εκτενούς σφιξίματος είναι πιθανό να οδηγήσουν στην εμφάνιση μικρορωγμών και καταγμάτων τα οποία αρκετές φορές μπορούν να επηρεάσουν την ζωτικότητα του οδοντικού πολφού ενώ σε υπάρχουσες παλιές αποκαταστάσεις, είναι αρκετά πιθανό το σενάριο του σπασίματος και της αποκόλλησης τους.

3) Υπερυαισθησία των δοντιών
Λόγω της αποκάλυψης και της έκθεσης της οδοντίνης ύστερα από την φθορά της αδαμαντίνης, παρατηρείται μια ευαισθησία πιο έντονη στα θερμικά ερεθίσματα όπως είναι το κρύο ή το ζεστό.

4) Κινητικότητα των δοντιών
Οι συνεχείς οριζόντιες παλινδρομικές κινήσεις του τριξίματος των δοντιών οδηγούν σταδιακά σε φθορά και απώλεια του οστού γύρω από τα δόντια, τα οποία χάνουν πλέον στην στήριξή τους.

5) Δάγκωμα γλώσσας και της εσωτερικής πλευράς της παρειάς (μάγουλο)
Αποτελεί ένα… σύνηθες ατύχημα κατά την τριβή των οδοντικών επιφανειών με τον ερεθισμό των μαλακών ιστών κατά μήκος των γομφίων να υποδεικνύει την εμφάνιση του νυχτερινού κυρίως βρυγμού.

6) Ενοχλητικοί ήχοι κατά τον ύπνο
Τόσο για τον ίδιο τον ασθενή που κοιμάται όσο και για τον περίγυρο του, ο ήχος του τριξίματος των δοντιών αποτελεί έναν ανατριχιαστικό θόρυβο και μια αρνητική εμπειρία. Όμως θεωρείται το πιο διαδεδομένο μέσο αναγνώρισης του προβλήματος και της επίσκεψης εν τέλει στο οδοντιατρείο!

Πως θεραπεύεται ο Βρυγμος; Τί είναι το «μασελάκι»;
Αδιαμφισβήτητα, η υπαιτιότητα της εμφάνισης του βρυγμού μπορεί να αναζητηθεί όχι τόσο στους κλάδους της οδοντιατρικής επιστήμης όσο σε αυτόν της ψυχολογίας. Εξάλλου, όπως προ είπαμε, το καθημερινό στρες χαρακτηρίζεται ως ο συχνότερος παράγοντας για την εκδήλωση του φαινομένου αυτού. Η μείωση πρωτίστως του άγχους και δευτερευόντως του σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών μπορεί να επιτευχθεί με ψυχολογική υποστήριξη, τις ανάλογες τεχνικές χαλάρωσης όπως επίσης και την καθημερινή άσκηση και εκτόνωση.
Όσον αφορά την οδοντιατρική, για την αντιμετώπιση του βρυγμού, οι οδοντίατροι συνιστούν την χρήση ενός «νάρθηκα βρυγμού». Πρόκειται για ελαστικό μασελάκι που εφαρμόζεται στα δόντια κατά την διάρκεια του ύπνου ούτως ώστε να προστατευθούν από το ασυναίσθητο τρίξιμο και σφίξιμο. Καθώς φοράει ο ασθενής τον νάρθηκα, οι ακούσιες αυτές κινήσεις γίνονται πάνω στην ελαστική επιφάνεια του νάρθηκα και τα δόντια προστατεύονται από την αποτριβή.
Κύριος ρόλος ενός νάρθηκα βρυγμού βεβαίως δεν είναι μόνο η προστασία των δοντιών από την φθορά αλλά και η σταδιακή μείωση και εξάλειψη της συνήθειας του βρυγμού. Είναι απαραίτητο για αυτό να φοριούνται ανελλιπώς κάθε βράδυ, αν και τα πρώτα εικοσιτετράωρα ο ασθενής εκφράζει μια μικρή δυσφορία, μέχρι φυσικά να συνηθίσει την ύπαρξη του νάρθηκα στο στόμα του. Κατασκευάζονται συνήθως από διάφανη ακρυλική ρητίνη ή σιλικόνη και είναι πλήρως εξατομικευμένοι, σύμφωνα δηλαδή με το σχήμα του τόξου των δοντιών του κάθε ασθενή.
Στην περίπτωση που η εμφάνιση του βρυγμού συσχετίζεται με έντονες ορθοδοντικές ανωμαλίες, συστήνεται σε πρώτη φάση η αντίστοιχη ορθοδοντική θεραπεία και έπειτα η συντηρητική αντιμετώπιση με εξατομικευμένο νάρθηκα.


(Νάρθηκας βρυγμού στο Οδοντιατρέιο μας)

 

 



Καλημέρα! Σημερινό θέμα η απονεύρωση των δοντιών, μια αρκετά στρεσογόνα διαδικασία για τον ασθενή η οποία όμως μπορεί να έχει πολλά μελλοντικά οφέλη για τον ίδιο και την υγεία του! Πάμε να μάθουμε λοιπόν τι είναι και πότε πρέπει να θεραπεύσουμε ενδοδοντικά ένα δόντι….

Η ενδοδοντική θεραπεία είναι μια πολύπλοκη οδοντιατρική πράξη που περιλαμβάνει την αφαίρεση των μολυσμένων ιστών (συνδετικοί ιστοί, αιμοφόρα αγγεία και νεύρα) από τον οδοντικό πολφό, τον πλήρη καθαρισμό και την διαμόρφωση της κοιλότητας, την έμφραξη των ριζικών σωληνών και την αποκατάσταση του δοντιού μυλικά με σκοπό την διατήρηση του δοντιού στον οδοντικό φραγμό και την αποφυγή της απώλειας του με εξαγωγή.

Οι πιο συνηθισμένοι λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν στην ενδοδοντική θεραπεία ενός δοντιού είναι κυρίως θεραπευτικοί και περιλαμβάνουν την ύπαρξη μιας βαθιάς τερηδονικής βλάβης που έχει προσβάλει τον οδοντικό πολφό, την εμφάνιση ακρορριζικών αποστημάτων λόγω μόλυνσης της περιοχής γύρω από την ρίζα του δοντιού όπως επίσης και εκτενή κατάγματα των δοντιών με σημαντική απώλεια σκληρής οδοντικής ουσίας που θέτει σε κίνδυνο την προστασία του οδοντικού πολφού. Αντιθέτως, η ενδοδοντική θεραπεία θεωρείται μια επιβαλλόμενη διαδικασία στην περίπτωση δοντιών τα οποία έχουν υποστεί σημαντική δομική βλάβη και με το πέρας του απαραίτητου τροχίσματος δεν μπορούν να υποστηρίξουν μια επιθυμητή προσθετική εργασία (στεφάνη-γέφυρα).

Μια τερηδονική κοιλότητα χωρίς άμεση συντηρητική θεραπεία εξελίσσεται, εμβαθύνει και το μικροβιακό φορτίο διαπερνά αδαμαντίνη και οδοντίνη μολύνοντας τον οδοντικό πολφό. Ακόμα και στην περίπτωση δοντιών με πολλαπλούς τερηδονισμούς και ανεπάλληλες εμφράξεις, η διείσδυση μικροβίων και η εμφάνιση δευτερογενούς τερηδόνας σε πολύ μικρή απόσταση από τον οδοντικό πολφό καθιστά επισφαλή μια νέα συντηρητική έμφραξη (σφράγισμα). Σε αυτό το ενδεχόμενο, ο οδοντίατρος καλείται προληπτικά να προχωρήσει στην ενδοδοντική θεραπεία παρά το γεγονός πως ο οδοντικός πολφός είναι ακόμη άθικτος, για την αποφυγή μελλοντικών επιπλοκών.

Οδοντικοί τραυματισμοί υπό την μορφή βαθέων καταγμάτων που προκαλούν άμεση έκθεση του οδοντικού πολφού ή την εκδήλωση σημαντικών ρωγμών (cracks) μέσω των οποίων παθογόνα μικρόβια είναι σε θέση να εισχωρήσουν στην πολφική κοιλότητα απαιτούν την διενέργεια ενδοδοντικής θεραπείας. Οποιαδήποτε μικροβιακή προσβολή του οδοντικού πολφού, πόσο μάλλον η άμεση έκθεση του στο εξωτερικό, στοματικό περιβάλλον μετά από αξιοσημείωτη απώλεια σκληρής οδοντικής ουσίας θεωρείται μη αντιστρεπτή και η «απονεύρωση» θεωρείται μονόδρομος.

Σε περίπτωση μη έγκαιρης θεραπείας του επηρεασμένου πολφού είναι η εξάπλωση της μόλυνσης εκτός του δοντιού και η εμφάνιση ακρορριζικών αποστημάτων. Η αποδόμηση των νεκρών πολφικών ιστών και του οστού της γνάθου οδηγεί στην εμφάνιση πύον και την έξαρση των συμπτωμάτων. Αν και τα ακρορριζικά αποστήματα είναι αποτέλεσμα της μόλυνσης του πολφού, ωστόσο αρκετές φορές δύναται να θεωρούνται η αιτία αυτής εξαιτίας της ύπαρξης περιοδοντικών θυλάκων (ενδο-περιοδοντικό σύνδρομο). Το μικροβιακό φορτίο των θυλάκων προσβάλλει την περιοχή γύρω από τις κορυφές των ριζών του δοντιού και από εκεί εισέρχονται στον ριζικό σωλήνα και κατευθύνονται στην πολφική κοιλότητα.

Η ενδοδοντική θεραπεία αποτελεί μια προληπτική μεν απαραίτητη δε διαδικασία στα πλαίσια προσθετικών εργασιών σε δόντια με σημαντική απώλεια σκληρής οδοντικής ουσίας τα οποία δεν μπορούν να συγκρατήσουν μια μελλοντική στεφάνη ή γέφυρα, αν και ο οδοντικός πολφός τους δεν έχει μολυνθεί ακόμα. Η λύση δίνεται με την «απονεύρωση» και την τοποθέτηση ενός ενδοδοντικού άξονα υαλονήματος ή μετάλλου, γύρω από τον οποίο και την αναγκαία ανασύσταση, θα τοποθετηθεί με ασφάλεια η προσθετική εργασία.



Καλημέρα! Ένα από τα μεγαλύτερα διλήμματα στην καθημερινή οδοντιατρική πράξη είναι η απονεύρωση ή εξαγωγή ενός δοντιού. Μεγάλη η συζήτηση κάθε φορά με τους ασθενείς αλλά η απάντηση πολλές φορές είναι πιο απλή από όσο νομίζουμε. Σημαντικό είναι ο οδοντίατρος να σκέφτεται τόσο την παρούσα κατάσταση των δοντιών όσο και το μέλλον ούτως ώστε να αποφευχθούν δυσάρεστες καταστάσεις…

Αναμφίβολα τόσο η εξαγωγή ενός δοντιού όσο και η ενδοδοντική θεραπεία του μπορούν να οδηγήσουν με αποτελεσματικό τρόπο στην παύση της μόλυνσης. Αν και η εξαγωγή μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια διαδικασία απλή, γρήγορη και σίγουρα οικονομικότερη, εντούτοις η επιλογή της έχει επιπτώσεις σε μακροπρόθεσμη βάση.

Ο οδοντίατρος οφείλει να ενημερώσει τον ασθενή για τις συνέπειες της απώλειας ενός δοντιού από τον οδοντικό φραγμό. Στην περίπτωση που ένα δόντι απουσιάζει, τόσο τα γειτονικά (όμορα) δόντια όσο και το αντίστοιχο της άλλης γνάθου (δόντι ανταγωνιστής) τείνουν να καλύψουν τον κενό χώρο. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε ορθοδοντικά προβλήματα, με στραβά δόντια, μη φυσιολογική σύγκλειση όπως επίσης και διαταραχές της κροταφογναθικής άρθρωσης με γενικότερες επιπτώσεις στις βασικές λειτουργίες του στόματος και περιοδοντικά προβλήματα των ενδιαφερόμενων δοντιών. Με πιο απλά λόγια, ο ασθενής συνειδητοποιεί ότι σώζει ένα δόντι και αποφεύγει μελλοντικές αλυσιδωτές αρνητικές συνέπειες, τόσο θεραπευτικές όσο και οικονομικές.

Υπάρχουν φυσικά και οι περιπτώσεις στις οποίες η σύσταση της εξαγωγής του δοντιού αποτελεί μονόδρομο και συνδέονται με την μελλοντική δυνατότητα αποκατάστασης του. Δόντια με εκτεταμένες βλάβες όπως τερηδονισμοί και κατάγματα που εκτείνονται στις ρίζες κάτω από το επίπεδο των ούλων, δεν είναι σε θέση να υποστηρίξουν κάποια προσθετική εργασία ή ακόμα μια άμεση έμφραξη με αμφισβητίσιμη πρόγνωση.

Συμπερασματικά, η ενδοδοντική θεραπεία και η πρακτική διάσωση ενός δοντιού όταν είναι αυτό δυνατόν, είναι καθήκον του οδοντιάτρου στο δίλημμα ανάμεσα της με την εξαγωγή. Αποτελεί μια ασφαλής και ακριβής διαδικασία της οποίας το θεραπευτικό αποτέλεσμα μπορεί να διατηρηθεί για πολλά χρόνια.

Υ.Γ.: Στο επόμενο άρθρο θα περιγράψουμε αναλυτικά τι είναι η ενδοδοντική θεραπεία (απονεύρωση), πότε χρειάζεται και πως λαμβάνει χώρα.





Copyright LeoDent 2019. All rights reserved.