YOUR DENTAL BLOG

Γιατί η οδοντιατρική γνώση χαρίζεται απλόχερα!



Με τον όρο βρυγμό (ή βρουξισμό) ονομάζουμε την ακούσια και μη ελεγχόμενη κίνηση της κάτω γνάθου η οποία οδηγεί στην συνεχή πίεση και επαφή μεταξύ των δοντιών των δύο γνάθων και εκφράζεται από το σφίξιμο και το τρίξιμο των δοντιών. Αυτή η παραλειτουργική συνήθεια λαμβάνει χώρα τόσο ασυναίσθητα κατά την διάρκεια του ύπνου (νυχτερινός βρουξισμός) όσο και κατά την διάρκεια της ημέρας όταν ένα άτομο βρεθεί σε κατάσταση πίεσης και άγχους.

Αποτελεί ένα πρόβλημα που απασχολεί ένα αξιόλογο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού ανεξαρτήτως ηλικίας. Ωστόσο οι περισσότεροι ασθενείς δεν το αντιλαμβάνονται μέχρι την εκδήλωση των πρώτων βλαβών και την διάγνωση του οδοντιάτρου. Μάλιστα, παρατηρείται ότι οι ασθενείς με βρυγμό και ιδιαίτερα τα παιδιά εμφανίζουν παρεμφερείς συνήθειες όπως το δάγκωμα αντικειμένων (μολύβια, στυλό) ή ακόμα και των νυχιών τους.

Κατά το σφίξιμο των δοντιών, ο ασθενής δαγκώνει συνεχώς και με μεγάλη ένταση, με τα άνω και κάτω δόντια να βρίσκονται σε πίεση μεταξύ τους, κυρίως στην οπίσθια περιοχή. Αν και θεωρείται φυσιολογικό να σφίγγουμε περιστασιακά τα δόντια μας σε καθημερινές περιπτώσεις όπως οι στιγμές μυϊκής έντασης, εντούτοις το σφίξιμο αυτό χαρακτηρίζεται παθολογικό τόσο όταν γίνεται πλέον συνήθεια και λαμβάνει χώρα ακόμα και σε στιγμές χαλάρωσης όσο και όταν συμβαίνει κατά την διάρκεια του ύπνου, όπου η δύναμη τους σφιξίματος είναι αρκετά ισχυρότερη.

Οι επιπτώσεις του σφιξίματος των δοντιών με την ασκούμενη πίεση δεν είναι εμφανείς μόνο στα δόντια αλλά και στα οστά της γνάθου, το περιοδόντιο και τις μυϊκές ομάδες του προσώπου. Δεν είναι λίγες οι φορές που η εν λόγω κατάσταση μπορεί να οδηγήσει στο λεγόμενο «Κροταφογναθικό Σύνδρομο», μια πάθηση των αρθρώσεων που συνδέουν την κάτω γνάθο με το κρανίο και εκδηλώνεται με μυϊκό άλγος, έντονους πόνους στο σαγόνι, τα δόντια και τα αυτία, συχνούς πονοκεφάλους και μούδιασμα στην περιοχή του προσώπου.

Κατά το τρίξιμο των δοντιών, ο ασθενής τρίβει με οριζόντιες κινήσεις τα δόντια της άνω γνάθου με αυτά της κάτω. Απόρροια του φαινομένου αυτού είναι η έντονη αποτριβή των δοντιών και η εκτεταμένη καταστροφή των μασητικών επιφανειών του σμάλτου, κυρίως στην πρόσθια περιοχή. Ομοίως με το σφίξιμο των δοντιών, το τρίξιμο είναι ιδιαίτερα καταστροφικό σε μόνιμη βάση, προκαλώντας δυνητικά και σημαντικές βλάβες σε άλλους ιστούς του στόματος.

Ποιές είναι οι αιτίες εμφάνισης του Βρυγμού;
Αν και οι ακριβείς λόγοι για τους οποίους εμφανίζεται η υποσυνείδητη συνήθεια του βρυγμού δεν είναι πλήρως εξακριβωμένοι, η πλειοψηφία των ειδικών συνδέουν την εν λόγω πάθηση με το αυξημένο άγχος και την ψυχολογική πίεση.

Παράγοντες της σημερινής καθημερινότητας και των απαιτήσεων που αυτή επιβάλλει στους ενήλικες όπως η συναισθηματική πίεση, το αυξημένο άγχος, ο καταπιεσμένος θυμός όπως επίσης και μια προσωπικότητα με υπερδραστήριο και ανταγωνιστικό χαρακτήρα μπορούν να συνοδευτούν με την εκδήλωση σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών. Από την άλλη πλευρά, ποικίλοι τραυματισμοί της κεφαλής ή της σιαγόνας, ορισμένες δυσλειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος όπως οι ασθένεις Huntington και Parkinson, καταχρήσεις αλκόολ και καφεϊνης και αρκετές παρενέργεις φαρμακευτικών σκευασμάτων είναι σε θέση να προκαλέσουν την εμφάνιση βρυγμού.

Αρκετά συνηθισμένη είναι η εμφάνιση βρυγμού και στα παιδία, ιδιαίτερα του νυχτερινού καθώς συνδέεται με την περίοδο ανάπτυξης των σιαγόνων και των οδόντων και οφείλεται είτε στην κακή συγκλεισιακή σχέση των δοντιών, νεογιλών και μόνιμων είτε ομοίως με τους ενήλικες σε στρεσογόνους καθημερινούς παράγοντες.

Ποια είναι τα βασικότερα συμπτώματα του Βρυγμού; 
Ανάλογα με την σοβαρότητα του προβλήματος του βρυγμού, τα συμπτώματα του σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών μπορούν να κυμαίνονται από μικροενοχλήσεις μέχρι και καταστροφικές βλάβες της δομής των δοντιών. Σπουδαίο ρόλο φυσικά διαδραματίζει η έγκαιρη διάγνωση του φαινομένου, η πρόληψη και η αποφυγή περαιτέρω οδοντικών και λοιπών προβλημάτων.

Τα κυριότερα συμπτώματα του βρυγμού ως αποτέλεσμα του σφιξίματος και του τριξίματος των δοντιών μπορούν να χαρακτηριστούν τα κάτωθι:

1) Οδοντική φθορά – Αποτριβές
Το παρατεταμένο τρίξιμο των δοντιών οδηγεί σε αποτριβή της αδαμαντίνης και σταδιακή απώλεια οδοντικού ιστού από τις μασητικές επιφάνειες των δοντιών. Τα συνηθέστερα δόντια με αποτριβές είναι οι τομείς και οι κυνόδοντες, αν και σε προχωρημένες περιπτώσεις επηρεάζεται και η οπίσθια ζώνη. Βασικά κλινικά χαρακτηριστικά είναι η επίπεδη και λεία επιφάνεια της κοπτικής-μασητικής επιφάνειας όπως και η πλήρης ευθυγράμμιση των επιφανειών αυτών, με τα δόντια να μοιάζουν ότι βρίσκονται όλα στο ίδιο ύψος. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η συνεχής απώλεια οδοντικής ουσίας λόγω φθοράς μειώνει αρκετά χιλιοστά το ύψος των δοντιών, με αποτέλεσμα να μειώνεται και η απόσταση μεταξύ των γνάθων, δίνοντας την εντύπωση ενός συρρικνωμένου, γερασμένου προσώπου. Εκτός από τις άμεσες μορφολογικές βλάβες όμως, οι αποτριβές αυτές κάνουν τα δόντια και πιο επιρρεπή στην προσβολή από τερηδόνα και την εκδήλωση πιθανών καταγμάτων.

2) Συχνά κατάγματα δοντιών ή/και σφραγισμάτων
Οι μεγάλες πιέσεις που δέχονται τα δόντια λόγω του εκτενούς σφιξίματος είναι πιθανό να οδηγήσουν στην εμφάνιση μικρορωγμών και καταγμάτων τα οποία αρκετές φορές μπορούν να επηρεάσουν την ζωτικότητα του οδοντικού πολφού ενώ σε υπάρχουσες παλιές αποκαταστάσεις, είναι αρκετά πιθανό το σενάριο του σπασίματος και της αποκόλλησης τους.

3) Υπερυαισθησία των δοντιών
Λόγω της αποκάλυψης και της έκθεσης της οδοντίνης ύστερα από την φθορά της αδαμαντίνης, παρατηρείται μια ευαισθησία πιο έντονη στα θερμικά ερεθίσματα όπως είναι το κρύο ή το ζεστό.

4) Κινητικότητα των δοντιών
Οι συνεχείς οριζόντιες παλινδρομικές κινήσεις του τριξίματος των δοντιών οδηγούν σταδιακά σε φθορά και απώλεια του οστού γύρω από τα δόντια, τα οποία χάνουν πλέον στην στήριξή τους.

5) Δάγκωμα γλώσσας και της εσωτερικής πλευράς της παρειάς (μάγουλο)
Αποτελεί ένα… σύνηθες ατύχημα κατά την τριβή των οδοντικών επιφανειών με τον ερεθισμό των μαλακών ιστών κατά μήκος των γομφίων να υποδεικνύει την εμφάνιση του νυχτερινού κυρίως βρυγμού.

6) Ενοχλητικοί ήχοι κατά τον ύπνο
Τόσο για τον ίδιο τον ασθενή που κοιμάται όσο και για τον περίγυρο του, ο ήχος του τριξίματος των δοντιών αποτελεί έναν ανατριχιαστικό θόρυβο και μια αρνητική εμπειρία. Όμως θεωρείται το πιο διαδεδομένο μέσο αναγνώρισης του προβλήματος και της επίσκεψης εν τέλει στο οδοντιατρείο!

Πως θεραπεύεται ο Βρυγμος; Τί είναι το «μασελάκι»;
Αδιαμφισβήτητα, η υπαιτιότητα της εμφάνισης του βρυγμού μπορεί να αναζητηθεί όχι τόσο στους κλάδους της οδοντιατρικής επιστήμης όσο σε αυτόν της ψυχολογίας. Εξάλλου, όπως προ είπαμε, το καθημερινό στρες χαρακτηρίζεται ως ο συχνότερος παράγοντας για την εκδήλωση του φαινομένου αυτού. Η μείωση πρωτίστως του άγχους και δευτερευόντως του σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών μπορεί να επιτευχθεί με ψυχολογική υποστήριξη, τις ανάλογες τεχνικές χαλάρωσης όπως επίσης και την καθημερινή άσκηση και εκτόνωση.
Όσον αφορά την οδοντιατρική, για την αντιμετώπιση του βρυγμού, οι οδοντίατροι συνιστούν την χρήση ενός «νάρθηκα βρυγμού». Πρόκειται για ελαστικό μασελάκι που εφαρμόζεται στα δόντια κατά την διάρκεια του ύπνου ούτως ώστε να προστατευθούν από το ασυναίσθητο τρίξιμο και σφίξιμο. Καθώς φοράει ο ασθενής τον νάρθηκα, οι ακούσιες αυτές κινήσεις γίνονται πάνω στην ελαστική επιφάνεια του νάρθηκα και τα δόντια προστατεύονται από την αποτριβή.
Κύριος ρόλος ενός νάρθηκα βρυγμού βεβαίως δεν είναι μόνο η προστασία των δοντιών από την φθορά αλλά και η σταδιακή μείωση και εξάλειψη της συνήθειας του βρυγμού. Είναι απαραίτητο για αυτό να φοριούνται ανελλιπώς κάθε βράδυ, αν και τα πρώτα εικοσιτετράωρα ο ασθενής εκφράζει μια μικρή δυσφορία, μέχρι φυσικά να συνηθίσει την ύπαρξη του νάρθηκα στο στόμα του. Κατασκευάζονται συνήθως από διάφανη ακρυλική ρητίνη ή σιλικόνη και είναι πλήρως εξατομικευμένοι, σύμφωνα δηλαδή με το σχήμα του τόξου των δοντιών του κάθε ασθενή.
Στην περίπτωση που η εμφάνιση του βρυγμού συσχετίζεται με έντονες ορθοδοντικές ανωμαλίες, συστήνεται σε πρώτη φάση η αντίστοιχη ορθοδοντική θεραπεία και έπειτα η συντηρητική αντιμετώπιση με εξατομικευμένο νάρθηκα.


(Νάρθηκας βρυγμού στο Οδοντιατρέιο μας)

 

 





Copyright LeoDent 2019. All rights reserved.