YOUR DENTAL BLOG

Γιατί η οδοντιατρική γνώση χαρίζεται απλόχερα!



Παρά το γεγονός πως ο σύγχρονος τρόπος ζωής χαρακτηρίζεται από μια έντονη ψυχική και σωματική καταπόνηση, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι ανεξαρτήτως ηλικίας επιλέγουν να ασχοληθούν με τον αθλητισμό, είτε συστηματικά είτε περιστασιακά. Κατά την διάρκεια ωστόσο αυτών των αθλητικών δραστηριοτήτων, ιδιαίτερα σε εκείνες που εμπεριέχουν σωματική επαφή, αυξάνεται και ο κίνδυνος ενός τραυματισμού του στοματογναθικού συστήματος.

Αναμφίβολα οι επιπτώσεις στην ποιοτική καθημερινή ζωή ενός ατόμου λόγω ενός τραυματισμού στην περιοχή του προσώπου δεν θεωρούνται μόνο σωματικές αλλά λαμβάνουν κοινωνικές και ψυχολογικές προεκτάσεις. Οι τραυματισμοί στην ευρύτερη περιοχή του προσώπου αποτελούν το 5% του συνόλου των τραυματισμών του σώματός μας και μπορούν να έχουν την μορφή οδοντικών καταγμάτων, νεκρώσεων, εκγομφώσεων, μετατοπίσεων των δοντιών, εμβυθίσεων των προσθίων δοντιών, μεταγενέστερων ριζικών απορροφήσεων καθώς και κακώσεων των κροταφογναθικών διαρθρώσεων (ΚΓΔ) και των γνάθων.

Κομβικής σημασίας επομένως χαρακτηρίζεται η έγκαιρη και έγκυρη πληροφόρηση των αθλητών, γονέων μικρών αθλούμενων παιδιών και αθλητικών φορέων από την οδοντιατρική κοινότητα η οποία θα επικεντρώνεται στην ορθή πρόληψη των τραυματισμών και την ανάγκη λήψης εξειδικευμένων μέτρων προστασίας όπως είναι η δημιουργία ενός αθλητικού νάρθηκα.

Τι ειναι οι αθλητικοί στοματικοί νάρθηκες;

Σύμφωνα πάντα με την επίσημη ορολογία, αθλητικός νάρθηκας μπορεί να θεωρηθεί κάθε ενδοστοματικό, κινητό μηχάνημα, κατασκευασμένο από ελαστικό υλικό με αντοχή στην παραμόρφωση, η χρήση του οποίου συμβάλλει στον περιορισμό των οδοντικών τραυματισμών, των ΚΓΔ, των οστών των δύο γνάθων και των αντίστοιχων ιστών. Παράλληλα, ο αθλητικός νάρθηκας αμβλύνει τις εξασκούμενες δυνάμεις κατά την στιγμή του ατυχήματος τόσο στην κάτω γνάθο και τις αρθρώσεις όσο και σε όλο το κρανίο με αποτέλεσμα την σημαντική μείωση των κακώσεων σε σκληρούς και μαλακούς ιστούς όπως και στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Με βάση την Αμερικανική Εταιρεία Δοκιμασίας Υλικών (ASTM), οι αθλητικοί στοματικοί νάρθηκες διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

– Προκατασκευασμένοι νάρθηκες (Stock Type)
– Μερικώς προσαρμοζόμενοι νάρθηκες (Boil and bite/mouth-formed)
– Εξατομικευμένοι νάρθηκες (Custom made)

Οι δύο πρώτοι τύποι αθλητικών στοματικών ναρθήκων, επονομαζόμενοι και ως ”νάρθηκες του εμπορίου”,εξαιτίας της σημαντικά χαμηλής προστασίας, του όγκου τους καθώς και της δύσκολης εφαρμογής στα ανατομικά χαρακτηριστικά της κάθε στοματικής κοιλότητας, δεν συνηθίζονται πλέον στην αγορά και την σύγχρονη καθημερινή οδοντιατρική πράξη.

Αντιθέτως, οι εξατομικευμένοι αθλητικοί νάρθηκες κατασκευάζονται από πολυμερές υλικό στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο μετά την λεπτομερή αποτύπωση των δοντιών στον οδοντιατρείο. Παρουσιάζουν εξαιρετική συγκράτηση στο στόμα, ελαστικότητα, αντοχή στην απόσχιση, απορρόφηση του μεγαλύτερου ποσοστού της ενέργειας που παράγεται κατά την κρούση-ατύχημα και κυρίως μια υψηλού βαθμού αποδοχή από τον αθλητή, όντας άοσμοι και με ουδέτερη γεύση, προσφέροντας ταυτοχρόνως την δυνατότητα ομιλίας, αναπνοής και κατάποσης.

Μάλιστα, για την αρτιότερη εφαρμογή του εξατομικευμένου αθλητικού στοματικού νάρθηκα, λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες του αθλητή (μικτή οδοντοφυΐα, ορθοδοντική θεραπεία), της φύσης του αθλήματος καθώς και αισθητικές επιθυμίες (όπως το χρώμα του νάρθηκα, συγκεκριμένα σχέδια πάνω στον νάρθηκα κ.τ.λ.). Για την μέγιστη δυνατή προστασία, ο νάρθηκας θα πρέπει να καλύπτει και τον δεύτερο μόνιμο γομφίο της αντίστοιχης γνάθου.

Διαδικασία κατασκευής εξατομικευμένου αθλητικού στοματικού νάρθηκα

Για την δημιουργία ενός νάρθηκα, θα χρειαστούν κατά κύριο λόγο δύο επισκέψεις στο οδοντιατρείο.

Κατά το πρώτο ραντεβού, ο οδοντίατρος θα εστιάσει στο ιατρικό ιστορικό του αθλητή με πληροφορίες για τυχόντα προηγούμενα τραύματα ή διάσεισης, θα ελέγξει λεπτομερώς την στοματική κοιλότητα του, θα αναλύσει στην συγκλεισιακή σχέση και θα εξετάσει (αν υπάρχουν) τους ορθοδοντικούς ή προσθετικούς μηχανισμούς των δοντιών. Παράλληλα, θα ενημερωθεί για την φύση του αθλήματος, το είδος προπόνησης (ένταση, σωματική επαφή, συχνότητα) και τέλος θα προχωρήσει στην λήψη αποτυπωμάτων των δοντιών.

Κατά το δεύτερο ραντεβού, θα γίνει η προσαρμογή του εξατομικευμένου νάρθηκα στο στόμα, θα δοθούν οδηγίες για την ορθή χρήση του από τον αθλητή καθώς και πληροφορίες από τον οδοντίατρο για την καθημερινή καθαριότητα του νάρθηκα και την αποθήκευσή του. Αν ακολουθήσει ο αθλητής τις οδηγίες του οδοντιάτρου και πάντα με τον συχνό συστηματικό έλεγχο που πρέπει να γίνεται, ένας νάρθηκας είναι εφικτό να χρησιμοποιηθεί για αρκετές “σεζόν”!



Οι προληπτικές εμφράξεις (Sealants) ή Καλύψεις Οπών-Σχισμών αποτελούν μια θεραπευτική μέθοδο που εφαρμόζουν οι οδοντίατροι κυρίως στα παιδιά για την προστασία των δοντιών ενάντια στις τερηδονικές βλάβες. Ουσιαστικά πρόκειται για την επικάλυψη της μασητικής επιφάνειας των οπισθίων δοντιών (προγομφίων και γομφίων) με ένα λεπτό στρώμα συνθετικού υλικού ούτως ώστε αυτή να μην είναι εκτεθιμένη άμεσα στην επίδραση των μικροβίων της οδοντικής πλάκας και των παραγόμενων οξέων.

Γιατί χρειαζόμαστε τα Sealants;

Όπως γνωρίζουμε, οι οριζόντιες-μασητικές επιφάνειες των οπισθίων δοντιών δεν είναι επίπεδες αλλά παρουσιάζουν μικρές οπές, «βαθουλώματα» και σχισμές στις οποίες πολύ εύκολα μπορούν να εισχωρήσουν υπολείμματα τροφών και να αναπτυχθούν μικρόβια. Επειδή οι τρίχες μιας συμβατικής οδοντόβουρτσας δεν είναι αρκετά λεπτές για να περάσουν και να καθαρίσουν σε βάθος αυτά τα σημεία, τα μικρόβια παραμένουν εκεί και μέσω των οξέων που παράγουν, οδηγούν στον τερηδονισμό του δοντιού. Η προληπτική έμφραξη αυτών των οπών και των σχισμών ωστόσο, εξομαλύνει την μασητική επιφάνεια, αποτρέπει την συσσώρευση οδοντικής μικροβιακής πλάκας και διευκολύνει την απομάκρυνση της με ένα ορθό βούρτσισμα των δοντιών.

Κατά κύριο λόγο, η εφαρμογή των προληπτικών αυτών εμφράξεων λαμβάνει χώρα κατά την παιδική ηλικία καθώς υπάρχει υψηλός κίνδυνος τερηδονισμού λόγω αυξημένης κατανάλωσης γλυκών και αδυναμίας επίτευξης ενός σωστού σχολαστικού βουρτσίσματος και υιοθέτησης συνηθειών για μια σωστή στοματική υγιεινή. Μάλιστα, οι μόνιμοι πρώτοι γομφίοι που ανατέλλουν στην ηλικία των έξι ετών αντιμετωπίζουν κίνδυνο τερηδονικής βλάβης εώς και 90% λόγω των παραγόντων που αναφέρθηκαν και εξαιτίας του γεγονότος πως αρκετοί γονείς συγχέουν τα μόνιμα με τα νεογιλά δόντια του παιδιού, θεωρώντας λανθασμένα πως δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα το εν λόγω δόντι αφού θα αντικατασταθεί. Συνίσταται η τοποθέτηση sealant στους μόνιμους πρώτους γομφίους αμέσως μόλις ανατείλουν πλήρως στην ηλικία των έξι ετών καθώς και στους δεύτερους μόνιμους γομφίους που ανατέλουν στην ηλικία των δώδεκα ετών περίπου.

Οι προληπτικές εμφράξεις δύναται να χρησιμοποιηθούν και σε ενήλικες, κυρίως στα άτομα με υψηλό κίνδυνο τερηδονισμού, σε περιπτώσεις ασθενών με χρόνια ξηροστομία, γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση και λήψης φαρμάκων που επηρεάζουν με βλαβερό τρόπο το σμάλτο του δοντιού.

Πως γίνεται η προληπτική αυτή έμφραξη;

Η κάλυψη οπών και σχισμών θεωρείται μια αρκετά απλή και ανώδυνη διαδικασία καθώς δεν απαιτείται τρόχισμα του δοντιού ούτε τοπική αναισθησία!
Ο οδοντίατρος καθαρίζει προσεκτικά και προετοιμάζει την μασητική επιφάνεια του δοντιού που πρόκειται να καλυφθεί ενώ στην συνέχεια τοποθετεί το εμφρακτικό υλικό (σύνθετη ρητίνη) πάνω στο δόντι ούτως ώστε αυτό να καλύψει όλες τις οπές και τις σχισμές της επιφάνειας. Η ρητίνη συγκολλάται απευθείας στον οδοντικό ιστό και πολυμερίζεται άμεσα μέσω μια συσκευής φωτοπολυμερισμού.

Τα sealants μπορούν να διατηρηθούν για πολλά χρόνια και για όσο διάστημα παραμένουν άθικτα στην μασητική επιφάνεια του δοντιού, είναι σε θέση να παρέχουν απόλυτη προστασία ενάντια στην μικροβιακή πλάκα.



Το βούρτσισμα αποτελεί με διαφορά την κυριότερη μέθοδο για την εξασφάλιση της καλής στοματικής υγιεινής στο επίπεδο τόσο των δοντιών όσο και της γλώσσας και των παρειών ανεξάρτητα από τον τύπο οδοντόβουρτσας που χρησιμοποιείται.

Βασικός στόχος του βουρτσίσματος των δοντιών δεν είναι άλλος από την απομάκρυνση της οδοντικής μικροβιακής πλάκας και των τροφικών υπολειμμάτων από το σύνολο των οδοντικών επιφανειών, τα μεσοδόντια διαστήματα, την ουλοδοντική σχισμή όπως και την γλωσσική επιφάνεια. Απώτερος σκοπός της δράσης του βουρτσίσματος είναι η προστασία από τερηδονικές βλάβες και την εμφάνιση ουλίτιδας ενώ από την άλλη πλευρά επιτυγχάνεται το αισθητικό αποτέλεσμα με την απομάκρυνση των χρωστικών και την διατήρηση του λευκού χρώματος της επιφάνειας των δοντιών.

Δυστυχώς παρατηρείται ότι η διαδικασία του βουρτσίσματος, όταν και αν αυτή πραγματοποιείται και δεν αμελείται, επικεντρώνεται στις εξωτερικές και ορατές επιφάνειες, αφήνωντας σε δεύτερη μοίρα την οπίσθια περιοχή και τα λοιπά ανατομικά στοιχεία της στοματικής κοιλότητας ενώ ο μειωμένος χρόνος βουρτσίσματος, από τα περίπου δύο λεπτά που απαιτούνται για ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα, επιβαρύνει την κατάσταση. Απόρροια του λανθασμένου χρονικά και ποιοτικά βουρτσίσματος χαρακτηρίζεται ο τραυματισμός των ούλων, η μελλοντική υφίζηση τους καθώς και η αποτριβή του σμάλτου με αποτέλεσμα την εκδήλωση ευαισθησίας στα θερμικά ερεθίσματα.

Πως πετυχαίνουμε ένα σωστό βούρτσισμα;

Η ορθή επιλογή της οδοντόβουρτσας θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι η…μισή δουλειά. Παλαιότερα ήταν αρκετά διαδεδομένη η λανθασμένη άποψη ότι όσο μεγαλύτερη είναι η πίεση πάνω στα δόντια κατά το βούρτσισμα τόσο πιο βαθύς καθαρισμός γίνεται ενώ η οδοντόβουρτσα θα έπρεπε να αποτελείται από σκληρές φυσικές τρίχες. Σήμερα γνωρίζουμε και πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη ότι μια οδοντόβουρτσα οφείλει να είναι κατασκευασμένη από μέτριας εώς μαλακής σκληρότητας ίνες νάιλον, με μικρό μέγεθος κεφαλής για το βούρτσισμα ακόμα και των πιο δυσπρόσιτων οπίσθιων περιοχών και παράλληλα να μην εφαρμόζουμε ιδιαίτερη πίεση ούτως ώστε να αποφύγουμε τραυματισμούς των σκληρών και μαλακών ιστών.

Πριν την χρήση της οδοντόβουρτσας, τοποθετείστε μια μικρή ποσότητα οδοντόκρεμας στη κεφαλή και αποφύγετε την διαδεδομένη συνήθεια να την βρέξετε. Σκοπός της διαδικασίας δεν είναι η δημιουργία ικανοποιητικής ποσότητας αφρού αλλά η άμεση απορρόφηση των συστατικών από τις οδοντικές επιφάνειες. Οι λιπαντικές ιδιότητες της ίδιας της οδοντόκρεμας θα συμβάλλουν στην αποφυγή φθοράς των δοντιών. Επίσης θεωρείται άσκοπη η τοποθέτηση οδοντόκρεμας κατά μήκος ολόκληρης της επιφάνειας της κεφαλής όπως διαφημίζεται διαχρονικά, με μια ποσότητα αντίστοιχης… ενός μπιζελιού να είναι αρκετή.


Τοποθετούμε την κεφαλή της οδοντόβουρτσας πάνω στα δόντια κατά μήκος της ουλοδοντικής σχισμής σε μια γωνία 45ο. Με μια ελαφρά πίεση στην κεφαλή αποσκοπούμε στην επαφή της οδοντόβουρτσας τόσο με τα δόντια όσο και με την άκρη των ούλων παράλληλα.


Ξεκινούμε από την εξωτερική-παρειακή οδοντική πλευρά με μικρές παλινδρομικές και όχι κάθετες κινήσεις, οι οποίες οπωσδήποτε πρέπει να είναι απαλές και να εκτείνονται το πολύ σε 2-3 δόντια. Μετά από μερικά δευτερόλεπτα συνεχίζουμε στα επόμενα γειτονικά δόντια μέχρι να ολοκληρώσουμε τον καθαρισμό όλων των δοντιών εξωτερικά.


Με τον ίδιο τρόπο προχωράμε στην γλωσσική-εσωτερική πλευρά των άνω και κάτω οπισθίων δοντιών.


Με κινήσεις από πίσω προς εμπρός και από πάνω προς τα κάτω, προχωράμε στον καθαρισμό των προσθίων δοντιών. Ιδιαίτερη προσοχή στην εσωτερική επιφάνεια των κάτω προσθίων δοντιών όπου η πέτρα συσσωρεύεται σε μεγάλο βαθμό.


Συνεχίζουμε με την μασητική επιφάνεια των δοντιών ομοίως με απαλές και μικρές παλινδρομικές κινήσεις. Δίνουμε βαρύτητα και στην πίσω πλευρά των τελευταίων γομφίων, περιοχή η οποία συνηθίζεται να καθαρίζεται ανεπαρκώς αρκετές φορές.


Αρκετά σημαντικό πρέπει να θεωρείται και το βούρτσισμα της επιφάνειας της γλώσσας για την απομάκρυνση του μικροβιακού φορτίου και των τροφικών υπολειμμάτων που προκαλούν κακοσμία.

Το βούρτσισμα ολοκληρώνεται με στοματικές πλύσεις με νερό. Δεν ξεπλένουμε δυνατά καθώς η οδοντόκρεμα απομακρύνεται εύκολα και δεν χρειάζεται περαιτέρω ερεθισμός των ούλων τα οποία σε περίπτωση ουλίτιδας θα έχουν ματώσει κατά το βουρτσισμα. Η χρήση στοματικού διαλύματος θα αποτελούσε το ιδανικό κλείσιμο του βουρτσίσματος των δοντιών.

Χρήσιμες συμβουλές

Αναμφίβολα η πρώτη συμβουλή που θα μπορούσε να δοθεί σε έναν ασθενή με μέτρια στοματική υγεία δεν είναι άλλη από το να αφήσει το βούρτσισμα να… μπει στην καθημερινότητα του! Μια απλή και καθόλου επίπονη διαδικασία ολίγων λεπτών η οποία θα βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του ασθενή και θα τον γλυτώσει από μελλοντικά οδοντιατρικά προβλήματα.

Τα τουλάχιστον δύο βουρτσίσματα την ημέρα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν το ιδανικό σενάριο ενώ το βούρτσισμα το βράδυ πριν κοιμηθούμε να θεωρηθεί το πιο σημαντικό μιας και η παραγωγικότητα του σάλιου υποχωρεί με αποτέλεσμα το μικροβιακό φορτίο να έχει… ελεύθερο το πεδίο για να δράσει. Αποφύγετε να βουρτσίσετε αμέσως μετά από κάθε γεύμα καθώς ακόμα δεν έχουν δημιουργηθεί οι απαραίτητες χημικές ενώσεις για την… τερηδονοποίηση των δοντιών. Απεναντίας, προχωρήστε στο βούρτσισμα μετά το πέρας ενός μισαώρου.

Δεν ξεχνούμε να αλλάζουμε οδοντόβουρτσα κάθε τρίμηνο καθώς η συχνή χρήση οδηγεί σε φθορά της κορυφής των ινών και απόκλιση αυτών από την κεφαλή, φαινόμενα που μπορούν σχετικά εύκολα να τραυματίσουν τους μαλακούς ιστούς.

Ο συνδυασμός του βουρτσίσματος με την δράση οδοντικού νήματος και των στοματικών διαλυμάτων αποτελεί την καλύτερη δυνατή θεραπεία για τον ασθενή καθώς το πρώτο μπορεί να προσφέρει τον καθαρισμό περιοχών όπου οι ίνες της οδοντόβουρτσας αδυνατούν να εισέλθουν ενώ η υψηλή συγκέντρωση των διαλυμάτων σε σχέση με τις οδοντόκρεμες βοηθούν στην υγιεινή της στοματικής κοιλότητας. Παρατηρείται επομένως μια… αλληλοσυμπλήρωση των μέσων αυτών.

Το βούρτσισμα των δοντιών καταφέρνει να διατηρήσει σε έναν σταθερό και ικανοποιητικό βαθμό την υγεια των ούλων ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά την δράση ενός βαθύ καθαρισμού (αποτρύγωσης) στον χώρο του οδοντιατρείου περίπου κάθε έξι μήνες. Η σωστή πρόληψη και η ορθή χρήση όλων των διαθέσιμων μέσων είναι αυτή που θα διασφαλίσει εν τέλει την υγεία του ασθενή και θα του χαρίσει ένα λαμπερό χαμόγελο!

 

 

 

 





Copyright LeoDent 2019. All rights reserved.